Kinh tuyến là gì? Vĩ tuyến là gì? Tại sao lại đặt ở Greenwich?
Các điểm có toạ độ đặc biệt trên bản đồ? thế giới và Việt Nam
Các đường nối cực Bắc và cực Nam trên bề mặt quả địa cầu được gọi là 👉 kinh tuyến.
🔹 Giải thích chi tiết:
-
Kinh tuyến là những nửa đường tròn nối từ Cực Bắc đến Cực Nam của Trái Đất.
-
Tất cả các kinh tuyến có độ dài bằng nhau và gặp nhau tại hai cực.
-
Kinh tuyến dùng để xác định kinh độ của một điểm trên Trái Đất.
🔹 Một số thông tin bổ sung:
-
Kinh tuyến gốc (0°) đi qua đài thiên văn Greenwich (Anh).
-
Từ kinh tuyến gốc, ta đếm:
-
Kinh Đông (E) từ 0° đến 180°.
-
Kinh Tây (W) từ 0° đến 180°.
-
✅ Tóm lại:
Các đường nối Cực Bắc và Cực Nam trên quả địa cầu là các đường kinh tuyến.
VĨ TUYẾN LÀ GÌ?
Vĩ tuyến là những đường tròn vẽ vuông góc với các kinh tuyến trên bề mặt quả địa cầu, và song song với đường xích đạo 🌏.
🔹 Cụ thể:
-
Mỗi vĩ tuyến biểu thị một vĩ độ, tính theo độ (°) từ 0° đến 90° về phía Bắc hoặc Nam của đường xích đạo.
-
Đường xích đạo chính là vĩ tuyến 0°, chia Trái Đất thành bán cầu Bắc và bán cầu Nam.
🔹 Các vĩ tuyến đặc biệt:
| Tên vĩ tuyến | Vĩ độ | Vị trí |
|---|---|---|
| Xích đạo | 0° | Chia Trái Đất làm hai bán cầu |
| Chí tuyến Bắc (Tropic of Cancer) | 23°27’ Bắc | Nơi Mặt Trời lên thiên đỉnh vào hạ chí |
| Chí tuyến Nam (Tropic of Capricorn) | 23°27’ Nam | Nơi Mặt Trời lên thiên đỉnh vào đông chí |
| Vòng Cực Bắc (Arctic Circle) | 66°33’ Bắc | Giới hạn vùng có ngày – đêm dài 24h |
| Vòng Cực Nam (Antarctic Circle) | 66°33’ Nam | Giới hạn vùng có ngày – đêm dài 24h |
🔹 Tác dụng:
-
Xác định vị trí theo vĩ độ của một địa điểm trên Trái Đất.
-
Chia Trái Đất thành các đới khí hậu (nhiệt đới, ôn đới, hàn đới).
✅ Tóm lại:
Vĩ tuyến là các đường tròn song song với đường xích đạo, dùng để xác định vĩ độ của một điểm trên bề mặt Trái Đất.
Tại sao lại đặt ở Greenwich mà không phải chỗ khác?
Câu hỏi rất hay 👍 — đây là một chủ đề vừa địa lý, vừa lịch sử quốc tế.
Ta cùng tìm hiểu nhé 👇
🌍 1. Kinh tuyến gốc là gì?
Kinh tuyến gốc (0°) là đường kinh tuyến được chọn làm mốc ban đầu để:
-
Đo kinh độ Đông – Tây,
-
Tính giờ toàn cầu (Giờ GMT hay UTC),
-
Là cơ sở cho bản đồ và hệ thống định vị.
🕰️ 2. Tại sao lại đặt ở Greenwich (Anh)?
🔹 a. Lý do lịch sử:
Vào thế kỷ 19, nhiều quốc gia dùng kinh tuyến riêng làm mốc (Pháp dùng Paris, Mỹ dùng Washington…).
Điều đó gây rối loạn trong giao thông, hàng hải và đo đạc bản đồ.
Năm 1884, tại Hội nghị Quốc tế về Kinh tuyến ở Washington D.C. (Mỹ), có 25 quốc gia tham dự.
Kết quả bỏ phiếu:
-
22 nước chọn kinh tuyến đi qua Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich (London, Anh) làm kinh tuyến gốc 0°.
-
1 nước phản đối (Pháp),
-
2 nước bỏ phiếu trắng.
🔹 b. Lý do thực tế:
-
Anh là cường quốc hàng hải mạnh nhất thế giới vào thời điểm đó.
→ Hơn 2/3 bản đồ và hải đồ quốc tế đã dùng kinh tuyến Greenwich. -
Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich (thành lập năm 1675) là nơi có thiết bị đo thời gian và vị trí chính xác nhất thế giới lúc bấy giờ.
-
Hệ thống giờ GMT (Greenwich Mean Time) đã được các tàu biển và nhà khoa học toàn cầu sử dụng rộng rãi.
⚖️ 3. Vì sao không chọn nơi khác?
Nếu chọn kinh tuyến khác (ví dụ Paris), sẽ phải thay đổi toàn bộ bản đồ, hải đồ, hệ thống giờ của thế giới lúc đó — rất tốn kém và phi thực tế.
Do đó, Greenwich được chọn là thỏa thuận chung và hợp lý nhất.
✅ Tóm lại:
Kinh tuyến gốc được đặt ở Greenwich vì vào thế kỷ 19, Anh là trung tâm hàng hải – khoa học của thế giới, và hầu hết bản đồ đã dùng kinh tuyến này. Quyết định đó được quốc tế thống nhất trong Hội nghị năm 1884.
