Việt Nam và Mỹ kí thoả thuận thương mại mới để hạn chế thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam

Khung Thỏa thuận Thương mại Đối ứng, Công bằng và Cân bằng Việt – Mỹ” (ký ngày 26/10/2025)

gần đây Vietnam (Việt Nam) và United States (Mỹ) đã ký một khung thỏa thuận thương mại với tên chính thức là Framework for an Agreement on Reciprocal, Fair and Balanced Trade between the United States and Viet Nam.

Dưới đây là các nội dung chính và ý nghĩa của thỏa thuận:

---

✅ Nội dung chính

• Theo trang của Office of the United States Trade Representative (USTR): Năm 2024, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Việt Nam là khoảng 123,5 tỷ USD, tăng ~18 % so với năm trước.

• Trong khung thỏa thuận:

  • Việt Nam cam kết mở thị trường cho hàng hóa xuất khẩu của Mỹ nhiều hơn (gỡ bỏ thuế quan, giảm rào cản phi thuế quan) để tạo điều kiện cho hàng Mỹ vào Việt Nam. 

  • Mỹ sẽ duy trì thuế nhập khẩu với hàng từ Việt Nam là 20% trên phần lớn sản phẩm, và sẽ xác định những sản phẩm cụ thể để có mức thuế 0 % trong tương lai.

  • Hợp đồng cũng đề cập tới việc Việt Nam sẽ chấp nhận các tiêu chuẩn an toàn và khí thải xe hơi của Mỹ, đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu thiết bị y tế, dược phẩm Mỹ, và thực thi các hợp đồng sở hữu trí tuệ quốc tế

  • Hợp tác về chuỗi cung ứng, an ninh kinh tế, và việc ứng xử của doanh nghiệp nhà nước (SOEs) cũng được đặt ra.

---

🎯 Ý nghĩa và mục tiêu

• Mục tiêu lớn là hạn chế thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam, đồng thời cân bằng hơn mối quan hệ thương mại song phương.

• Việt Nam sẽ có cơ hội nhận nhiều hơn hàng hóa xuất khẩu từ Mỹ – đặc biệt là nông sản, thiết bị công nghiệp – qua đó tăng nhập khẩu từ Mỹ, góp phần giảm thâm hụt của Mỹ.

• Mỹ tiếp tục cảnh giác với Việt Nam là đối tác xuất khẩu lớn, và muốn đảm bảo rằng Việt Nam không chỉ là nền sản xuất xuất khẩu mà còn mở cửa hơn đối với nguồn cung, công nghệ, dịch vụ của Mỹ.

VIỆT NAM SẼ NHẬP GÌ TỪ MỸ ĐỂ GIẢM THÂM HỤT CHO MỸ?

đây chính là trọng tâm trong “Khung Thỏa thuận Thương mại Đối ứng, Công bằng và Cân bằng Việt – Mỹ” (ký ngày 26/10/2025).
Theo các tài liệu từ USTR, Bộ Công Thương Việt Nam, và Reuters (10/2025), Mỹ và Việt Nam đang hướng tới giảm thâm hụt thương mại khổng lồ của Mỹ (~123,5 tỷ USD) bằng cách Việt Nam tăng nhập khẩu các mặt hàng chủ lực từ Mỹ.

---

🇺🇸 Các nhóm hàng Việt Nam dự kiến nhập khẩu nhiều hơn từ Mỹ

1. Nông sản – thực phẩm

Mỹ muốn đẩy mạnh xuất khẩu sang Việt Nam để thu hẹp thâm hụt:

• Đậu nành (soybeans) – phục vụ chế biến thức ăn chăn nuôi.

• Ngô (corn) – thay thế một phần nhập khẩu từ Argentina/Brazil.

• Bông (cotton) – nguyên liệu cho dệt may, Mỹ là nguồn cung chất lượng cao.

• Thịt bò, thịt heo, thịt gà đông lạnh – thị trường Việt Nam tăng nhanh.

• Sữa và các chế phẩm sữa – Mỹ có lợi thế về giá và chất lượng.

📈 Mục tiêu: tăng kim ngạch nhập khẩu nông sản Mỹ từ ~5 tỷ USD (2024) → 8–10 tỷ USD/năm trong 3 năm tới.

---

2. Máy móc – thiết bị công nghiệp – linh kiện

• Thiết bị sản xuất chip, điện tử, cơ khí chính xác (đáp ứng nhu cầu các khu công nghiệp, nhà máy FDI).

• Máy bay, động cơ và phụ tùng hàng không (Boeing đã ký biên bản ghi nhớ với Vietnam Airlines và Bamboo Airways).

• Máy móc phục vụ năng lượng, hóa dầu, chế biến thực phẩm, dệt may, gỗ.

📈 Mục tiêu: tăng nhập khẩu thiết bị từ Mỹ thêm 3–5 tỷ USD/năm.

---

3. Năng lượng – nhiên liệu

• Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG): Việt Nam đang xây các nhà máy điện LNG ở Bạc Liêu, Long An, Quảng Ninh… phần lớn nguồn nhập từ Mỹ.

• Than đá, xăng dầu tinh chế, dầu thô nhẹ (WTI) – giúp đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc Trung Đông và Nga.

• Công nghệ năng lượng sạch, pin lưu trữ, tuabin gió – Mỹ có thế mạnh và khuyến khích chuyển giao.

📈 Mục tiêu: nhóm năng lượng có thể chiếm tới 10–12 tỷ USD/năm nhập khẩu từ Mỹ vào 2027.

---

4. Công nghệ cao – bán dẫn – AI

• Việt Nam sẽ nhập công nghệ thiết kế chip, bản quyền phần mềm EDA, linh kiện bán dẫn Mỹ (Nvidia, Intel, Qualcomm, AMD...)

• Các doanh nghiệp Việt (FPT, Viettel, Vingroup...) dự kiến mua bản quyền AI, máy chủ, GPU, thiết bị datacenter từ Mỹ.

🎯 Đây là phần “cân bằng chiến lược”: Việt Nam nhập hàng giá trị cao → Mỹ giảm thâm hụt, Việt Nam nâng cấp công nghiệp.

---

5. Y tế – dược phẩm – sinh học

• Thiết bị y tế, thuốc gốc, vaccine, sinh phẩm xét nghiệm, hóa chất phòng thí nghiệm.

• Mỹ đã yêu cầu Việt Nam “hài hòa tiêu chuẩn FDA” để cho phép nhập trực tiếp nhiều loại thuốc, vaccine, và vật tư y tế.

📈 Dự kiến tăng từ 1,5 tỷ USD (2024) → 4–5 tỷ USD/năm (2027).

---

🔄 Tổng kết cân bằng thương mại hướng tới 2028

➡ Như vậy, nếu đạt mục tiêu, thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam có thể giảm khoảng 25–30 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2025–2028.

CÁC MẶT HÀNG MỸ ĐỊNH ÁP THUẾ VIỆT NAM?

Theo thông tin hiện có về khung thỏa thuận giữa Vietnam và United States, thì chưa công bố chi tiết danh sách các mặt hàng cụ thể mà Mỹ sẽ áp thuế bổ sung vào hàng Việt Nam. Tuy nhiên các điểm chính như sau:

---

📌 Những gì đã rõ

• Mỹ sẽ duy trì mức thuế 20% đối với hầu hết hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam. 

• Mỹ và Việt Nam sẽ xác định sau đó một danh sách sản phẩm cụ thể được hưởng mức thuế 0% hoặc thấp hơn, theo khung thoả thuận. 

• Mỹ cũng đã đề cập tới việc áp mức thuế cao hơn (40 %) đối với hàng hoá “chuyển khẩu qua Việt Nam” (trans-shipment) từ các nước thứ ba. 

---

❓ Những điều chưa rõ

• Danh sách mặt hàng cụ thể bị áp thuế 20% (hoặc có thể cao hơn) chưa được công bố rõ ràng.

• Mức thuế áp dụng cho từng nhóm sản phẩm (dệt may, điện tử, thủy sản, nông sản…) cũng chưa chi tiết tại thời điểm này.

• Thời gian áp dụng và cơ chế chuyển đổi từ thuế 20% sang 0% (nếu có) vẫn trong quá trình đàm phán.

---

🧭 Nhận định và ảnh hưởng

• Vì đa số hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ là dệt may, giày dép, điện tử, đồ gia dụng, thủy sản, các ngành này có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn nếu không nằm trong danh sách được ưu đãi.

• Việc Mỹ giữ thuế 20% sẽ khiến xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ chật vật hơn về cạnh tranh (giá cao hơn so với đối thủ không bị thuế hoặc bị thuế thấp hơn).

• Việt Nam có động lực lớn để đàm phán để được đưa vào danh sách được giảm thuế hoặc được miễn thuế — nhằm bảo vệ ngành xuất khẩu chủ lực.

DỰ ĐOÁN CÁC MẶT HÀNG DỄ BỊ ÁP THUẾ?

mình tổng hợp ngắn gọn, có số (đầu-cuối) và phân tích rủi ro theo nhóm hàng. Dữ liệu và nhận định dựa trên số liệu USTR/USITC, Tổng cục Hải quan Việt Nam và báo chí kinh tế (Reuters, Vietnam-Briefing, TradingEconomics). 

---

1) Bức tranh nhanh: giá trị xuất khẩu VN → Mỹ (tổng & top nhóm, 2024)

• Tổng nhập khẩu của Mỹ từ Việt Nam (2024): ~136–142 tỷ USD (mức báo cáo khác nhau do nguồn thống kê). USTR ghi 136.5 tỷ USD; COMTRADE/TradingEconomics công nhận giá trị tương tự.

• Top nhóm hàng Việt Nam xuất sang Mỹ (tổng hợp, 2024 — theo tệp phân tích ngành):

  1. Máy tính, sản phẩm điện tử & linh kiện (computers, electronic products) — ~23.2 tỷ USD (~19% tổng xuất sang Mỹ).

  2. Máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng — ~22.1 tỷ USD (~18%).

  3. Dệt may / quần áo (textiles & apparel) — ~16.2 tỷ USD (~13.5%).

  4. Điện thoại di động & linh kiện — ~9.8 tỷ USD.

  5. Giày dép / footwear; Đồ gỗ & nội thất, thủy sản, đồ chơi, nhựa… cũng là các nhóm lớn. (Bảng chi tiết danh mục được nguồn tóm tắt).

• Xu hướng 2019 → 2024: tổng xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh (cỡ gấp ~2.5–3 lần so với cuối thập niên trước), đặc biệt điện tử/thiết bị, máy móc, điện thoại, giày dép tăng nhanh do dịch chuyển chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang Việt Nam.

---

2) Nhóm nào có khả năng bị ảnh hưởng thuế nhiều nhất (ưu tiên rủi ro cao → thấp) — và vì sao

1. Dệt may & Quần áo (Textiles & Apparel) — Rủi ro: CAO

• Tại sao: là ngành xuất khẩu truyền thống, chiếm tỉ trọng lớn trong xuất sang Mỹ; dễ bị nhắm làm mục tiêu khi Mỹ muốn “cắt giảm thâm hụt” vì sản phẩm này cạnh tranh trực tiếp với ngành may của Mỹ và các nước khác. Ngoài ra, ngành này dễ bị đánh giá là có khả năng chuyển tải (trans-shipment) hoặc sử dụng đầu vào từ bên thứ ba (không thỏa điều kiện xuất xứ) — điều Mỹ có thể dùng để áp chế.

• Ảnh hưởng: thuế tăng trực tiếp làm giảm lợi thế giá; các nhà xuất khẩu phải chuyển hướng thị trường hoặc nâng tỉ lệ nội địa hóa nguyên liệu. 

2. Giày dép (Footwear) & Đồ gỗ, Nội thất — Rủi ro: CAO

• Tại sao: các mặt hàng lao động cường độ cao thường là mục tiêu đầu tiên trong các đợt áp thuế đối phương (dễ đánh thuế cao để “bảo hộ” ngành nội địa). USITC từng phân tích giày dép là nhóm có biến động lớn.

• Ảnh hưởng: biên lợi nhuận bị siết, đơn hàng chuyển sang các nước khác nếu mức thuế làm tăng giá bán quá nhiều. 

3. Thiết bị điện tử, Điện thoại, Linh kiện & Máy tính — Rủi ro: TRUNG BÌNH → CAO (tùy mục tiêu chính sách)

• Tại sao: đây là nhóm lớn nhất về giá trị — nếu Mỹ muốn giảm thâm hụt nhanh thì sẽ hướng tới cả hàng giá trị lớn. Tuy nhiên: nhiều sản phẩm điện tử do các công ty đa quốc gia (Apple, Samsung, Foxconn, v.v.) sản xuất tại VN — việc áp thuế lên toàn bộ có thể làm tổn hại chuỗi cung ứng của chính doanh nghiệp Mỹ. Vì vậy Mỹ có xu hướng nhắm vào những dòng hàng có nghi ngờ “trans-shipment” hoặc xuất xứ giả mạo hơn là áp thuế đại trà. Reuters và tuyên bố khung cũng đề cập tới thuế cao nhắm vào hàng “chuyển khẩu qua Việt Nam”. 

4. Máy móc, thiết bị công nghiệp — Rủi ro: THẤP → TRUNG BÌNH

• Tại sao: nhiều thiết bị Mỹ có lợi ích chiến lược — áp thuế lớn có thể làm tổn hại lợi ích xuất khẩu của Mỹ. Ngoài ra Việt Nam cần nhập khẩu thiết bị để phát triển ngành nội địa nên Mỹ ít có lý do áp thuế triệt để nhóm này; thay vào đó sẽ khuyến khích mở cửa thị trường.

5. Thủy sản, nông sản chế biến — Rủi ro: TRUNG BÌNH

• Tại sao: các vụ điều tra về an toàn thực phẩm, công đoạn chế biến, truy xuất nguồn gốc có thể dẫn tới hạn chế hoặc tăng kiểm tra/tariff-rate quotas; nhưng Mỹ ít khi áp thuế trực tiếp cao cho nhóm này nếu không kèm biện pháp phòng vệ thương mại. 

---

3) Yếu tố làm tăng nguy cơ một mã HS bị nhắm mục tiêu

1. Tỉ trọng lớn trong xuất khẩu sang Mỹ (giá trị lớn → tác động chính trị / kinh tế lớn). 

2. Nhiều đơn vị sản xuất gia công cho thương hiệu nước ngoài (dễ bị cáo buộc chuyển khẩu hoặc “giả xuất xứ”). 

3. Nhiều vụ điều tra phòng vệ thương mại trước đó (AD/CVD, anti-dumping). Mỹ đã tiến hành nhiều cuộc điều tra với hàng VN.

4. Sản phẩm có khả năng thay thế nội địa của Mỹ (chính trị bảo hộ). 

---

4) Kết luận ngắn & ước lượng ảnh hưởng

• Nếu Mỹ áp thuế đại trà (ví dụ 20–46% như từng được đàm luận) lên các nhóm lao động cường độ lớn (dệt may, giày dép, đồ gỗ), tác động tiêu cực ngay lập tức: giảm xuất khẩu, mất đơn hàng, tăng thất nghiệp ngành may/giày, áp lực lên tăng trưởng GDP xuất khẩu-định hướng.

• Nếu Mỹ nhắm vào “trans-shipment” (thuế 40% cho hàng chuyển khẩu qua VN), nguy cơ lớn rơi vào điện tử/linh kiện nếu chuỗi cung ứng không minh bạch; điều này có thể làm tổn hại các FDI lớn — nhưng cũng gây phản ứng ngược ở Mỹ vì tác động tới chuỗi cung ứng cho các công ty Mỹ.