Số lượng người khuyết tật ở Việt Nam (2024–2025)
-
Theo Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội (qua báo chí), Việt Nam hiện có hơn 7 triệu người khuyết tật.
-
Tỷ lệ này chiếm khoảng 7,06% dân số từ 2 tuổi trở lên.
-
Trong số đó, khoảng 29% khuyết tật nặng hoặc rất nặng.
Số lượng người khuyết tật trên thế giới
-
Theo WHO, khoảng 1,3 tỷ người trải nghiệm khuyết tật “đáng kể” → tương đương ~16% dân số toàn cầu.
-
Theo Liên Hợp Quốc / UN DESA, khoảng 15% dân số toàn cầu, tức khoảng 1 tỷ người, sống với khuyết tật.
Ngày Người Khuyết tật Việt Nam/ thế giới?
Dưới đây là 2 ngày chính thức về người khuyết tật ở Việt Nam và trên thế giới:
🇻🇳 Ngày Người Khuyết tật Việt Nam
📅 18 tháng 4 hằng năm
-
Được Chính phủ công bố năm 2012.
-
Mục đích: nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy hòa nhập, bảo vệ quyền lợi và tạo cơ hội cho người khuyết tật trong cuộc sống – giáo dục – việc làm.
🌍 Ngày Quốc tế Người Khuyết tật (United Nations)
📅 3 tháng 12 hằng năm
-
Do Liên Hợp Quốc chọn từ năm 1992.
-
Ý nghĩa: thúc đẩy quyền con người, bình đẳng, loại bỏ rào cản và kêu gọi các quốc gia xây dựng xã hội không phân biệt đối xử.
10 nguyên nhân hàng đầu gây khuyết tật (theo gánh nặng bệnh tật toàn cầu)
Thực tế, rất khó để liệt ra 10 “nguyên do khuyết tật” theo % chính xác chung toàn cầu, vì khuyết tật (“disability”) là khái niệm rất rộng và có nhiều loại: khuyết tật vận động, nhận thức, thính giác, thị giác, v.v. Hơn nữa, các báo cáo thường dùng DALY (Years Lived with Disability) hoặc “số năm sống với khuyết tật” làm thước đo, chứ không chỉ đếm “số người khuyết tật vì nguyên nhân X”.
Tuy nhiên, có thể liệt ra 10 nguyên nhân hàng đầu (theo GBD / WHO) dẫn tới gánh nặng khuyết tật (tức là các loại bệnh tật, tổn thương gây ra mất khả năng chức năng), kèm ước tính tỷ lệ phần trăm trong tổng DALY hoặc YLD (năm sống mất đi do khuyết tật). Dưới đây là danh sách + phân tích:
10 nguyên nhân hàng đầu gây khuyết tật (theo gánh nặng bệnh tật toàn cầu)
Dưới đây dựa vào các báo cáo Global Burden of Disease (GBD) và WHO. Tỷ lệ “%” là ước tính phần DALY / YLD mà nguyên nhân đó chiếm trong tổng gánh nặng do khuyết tật (không phải % người khuyết tật)
| Nguyên nhân | Ước tính tỷ lệ / vai trò trong gánh nặng khuyết tật toàn cầu |
|---|---|
| 1. Đau lưng dưới (Low back pain) | Đây là nguyên nhân dẫn đầu YLD toàn cầu. Theo GBD, low back pain chiếm tỷ lệ rất cao trong số năm sống mất do khuyết tật. |
| 2. Migraine / nhức đầu (Headache disorders) | Rất phổ biến trong các nguyên nhân YLD. |
| 3. Suy giảm thính lực theo tuổi (Age-related hearing loss) | Trong người cao tuổi, mất thính lực là một trong các nguyên nhân chính gây khuyết tật. |
| 4. Thiếu sắt / thiếu máu do sắt (Iron-deficiency anaemia) | Đây là nguyên nhân lớn trong một số khu vực – gây giảm khả năng vận động, mệt mỏi, ảnh hưởng chức năng. |
| 5. Trầm cảm lớn (Major depressive disorder) | Rối loạn tâm thần như trầm cảm là một nguyên nhân quan trọng trong khuyết tật toàn cầu. |
| 6. Bệnh tim mạch thiếu máu cục bộ / bệnh mạch vành (Ischemic heart disease) | Một phần lớn gánh nặng bệnh tật gắn với các bệnh không lây |
| 7. Đột quỵ (Stroke) | Đây cũng là nguyên nhân lớn gây tàn tật lâu dài (di chứng liệt, suy giảm chức năng). |
| 8. Bệnh mạn tính khác (Non-communicable chronic diseases – NCDs nói chung) | WHO nhấn mạnh rằng NCDs chiếm phần lớn trong gánh nặng khuyết tật toàn cầu. |
| 9. Chấn thương / tai nạn (Injuries) | Tai nạn giao thông, ngã, bạo lực… là nguyên nhân quan trọng gây khuyết tật. |
| 10. Bệnh thoái hóa thần kinh / bệnh não (Neurological conditions) | Theo JAMA / Lancet Neurology, các bệnh thần kinh như đột quỵ, sa sút trí tuệ, đau đầu … là nguyên nhân hàng đầu khuyết tật. |
Một số chú giải quan trọng
-
“%” ở đây là phần chiếm gánh nặng DALY / YLD, không phải phần trăm người khuyết tật vì nguyên nhân đó.
-
Các con số này có thể khác giữa từng năm, từng báo cáo GBD (Global Burden of Disease).
-
Dữ liệu “nguyên nhân khuyết tật” khó tổng hợp thành đúng 10 nguyên nhân + % chính xác, vì khuyết tật là khái niệm rất rộng và liên quan nhiều bệnh mạn, chấn thương, rối loạn tâm thần, rối loạn phát triển…
