Mạc Thị Bưởi (1927–1951) -Biểu tượng phụ nữ Việt Nam kiên trung chống Pháp
Mạc Thị Bưởi (1927–1951)
Nữ Anh hùng LLVTND – Biểu tượng phụ nữ Việt Nam kiên trung trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp
Mạc Thị Bưởi sinh năm 1927 tại xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (nay thuộc xã Hợp Tiến, huyện Nam Sách; không thuộc Hải Phòng). Bà là một trong những Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên được Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng (1955).
1. Con đường cách mạng từ tuổi trẻ
-
Trong Cách mạng Tháng Tám 1945, Mạc Thị Bưởi tham gia Phụ nữ Cứu quốc, hoạt động tích cực trong phong trào tại địa phương.
-
Sau khi thực dân Pháp tái chiếm, bà tham gia lực lượng du kích xã Nam Tân, trở thành cán bộ chính trị nòng cốt hoạt động ngay trong vùng địch kiểm soát.
2. Giữ vững cơ sở Việt Minh giữa vòng vây địch
Năm 1949, khi Pháp lập bốt Trung Hà, dựng hàng rào dây thép gai, tháp canh, thực hiện nhiều trận càn quét lớn:
-
Hầu hết cán bộ Việt Minh buộc phải rút khỏi xã.
-
Chỉ có một mình Mạc Thị Bưởi kiên quyết ở lại, tiếp tục bám đất, bám dân.
-
Bà tổ chức được:
-
3 tổ nữ du kích
-
35 cơ sở cách mạng ở 3 thôn
-
-
Vận động nhân dân:
-
Không nộp thuế cho Pháp
-
Không đi phu, không chỉ điểm
-
Nuôi giấu cán bộ, hỗ trợ Việt Minh
-
Đây là giai đoạn cho thấy tài tổ chức, sự dũng cảm và tinh thần bất khuất của người nữ du kích trẻ tuổi.
3. Hoạt động quân sự nổi bật
Trinh sát trận đánh đồn Thanh Dung (1950)
Bà làm nhiệm vụ trinh sát tiền trạm, thu thập thông tin, dẫn đường giúp bộ đội tấn công thắng lợi một đồn quan trọng của quân Pháp.
Quân Pháp nhiều lần treo thưởng để bắt bà nhưng đều thất bại.
4. Hy sinh oanh liệt (1951)
Năm 1951, trong nhiệm vụ:
-
Vận động và tổ chức nhân dân chuẩn bị gạo, đường, sữa chuyển sang vùng tự do phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo (đánh đường số 18).
Trên đường công tác, bà bị Pháp phục kích bắt được.
Bà bị:
-
Trói, đánh đập
-
Tra tấn cực kỳ dã man
Nhưng không khai nửa lời bảo vệ cơ sở, bảo vệ cán bộ và nhân dân.
Ngày 23/4/1951, bà bị giết, khi mới 24 tuổi.
5. Ghi công và truy tặng
Ngày 31/8/1955, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng:
-
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
-
Huân chương Quân công hạng II
Bà là một trong những nữ anh hùng đầu tiên của Việt Nam thời chống Pháp, cùng thời với Nguyễn Thị Chiên, chị Út Tịch…
6. Công trình tưởng niệm Mạc Thị Bưởi
Tại Hải Dương (quê hương bà)
-
Tượng đài Mạc Thị Bưởi (gần tỉnh lộ 183, Nam Sách)
-
Nhà tưởng niệm gần khu vực đền thờ Mạc Đĩnh Chi
Tại Hà Nội
-
Phố Mạc Thị Bưởi (phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng) – từ đường Minh Khai đến khu vực Công ty Bánh kẹo Hải Hà.
TP. Hồ Chí Minh
-
Đường Mạc Thị Bưởi (phường Bến Nghé, Quận 1) – vị trí trung tâm, gần Công trường Mê Linh và phố đi bộ Nguyễn Huệ.
Các địa phương khác có đường mang tên bà
-
Đồng Hới – Quảng Bình
-
Hạ Long – Quảng Ninh
-
Nam Định
-
Pleiku – Gia Lai
7. Bộ tem quý về Mạc Thị Bưởi
-
Bộ tem “Anh hùng Mạc Thị Bưởi” do họa sĩ Bùi Trang Chước thiết kế, phát hành 3/11/1956.
-
Đây là một trong những bộ tem có giá trị cao nhất của Việt Nam do còn lại rất ít.
Kết luận
Mạc Thị Bưởi là biểu tượng tiêu biểu của:
-
Lòng dũng cảm
-
Sự trung kiên tuyệt đối
-
Tinh thần độc lập, tự chủ của người phụ nữ Việt Nam thời chống Pháp
Tấm gương bà sống mãi trong lịch sử kháng chiến và được tôn vinh trên khắp cả nước bằng tượng đài, đường phố, đền thờ và những trang sử truyền lại cho thế hệ mai sau.
