Lê Phụng Hiểu (có thể sinh khoảng năm 982 – mất khoảng 1059) là một võ quan cao cấp, giữ chức Đô thống Thượng tướng quân – người đứng đầu quân đội nhà Lý, phục vụ ba vị vua đầu tiên: Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông và Lý Thánh Tông.
Công lao nổi bật của Lê Phụng Hiểu:
-
Dẹp loạn Tam Vương (năm 1028): Sau khi vua Lý Thái Tổ mất, ba hoàng tử trong triều tranh giành ngôi vua, gây ra loạn lạc. Lê Phụng Hiểu đã dũng cảm ra trận, chém chết Võ Đức vương – một trong ba hoàng tử phản loạn, giúp Thái tử Lý Phật Mã lên ngôi, ổn định triều chính.
-
Giữ gìn ổn định đất nước: Với vai trò Đô thống Thượng tướng quân, ông chỉ huy quân đội đánh bại các thế lực ngoại xâm, trong đó có chiến dịch đánh Chiêm Thành (1044), giữ vững hòa bình và sự phát triển của Đại Việt thời nhà Lý.
-
Đóng góp xây dựng triều đại nhà Lý: Ông là tướng tài, trung thành, góp phần củng cố nền móng cho triều đại mới.
Những câu chuyện nổi tiếng về Lê Phụng Hiểu:
-
Một mình địch lại cả một làng: Trong vụ tranh chấp đất giữa làng Cổ Bi và làng Đàm Xá, dù còn trẻ và chưa làm quan, ông đã đứng ra bảo vệ quyền lợi cho làng Cổ Bi bằng sức mạnh và lòng dũng cảm phi thường, khiến cả làng Đàm Xá khiếp sợ.
-
Lệ "Thác đao điền": Sau chiến công đánh Chiêm Thành, khi vua muốn ban thưởng đất đai, Lê Phụng Hiểu từ chối nhận chức tước mà chỉ xin được nhận đất công theo phạm vi con đao ông ném ra trên núi Băng Sơn. Từ đó, triều Lý có lệ "Thác đao điền" – nghĩa là “ruộng đất được thưởng theo việc ném đao”.
-
Được thờ làm Thành Hoàng: Ở nhiều địa phương như Bắc Ninh, Thanh Hóa, Hà Nội đều có đền thờ ông, hàng năm dân làng tổ chức lễ hội tưởng nhớ công lao và đức độ của ông.
Lê Phụng Hiểu là biểu tượng của lòng trung thành, dũng cảm và sự tận tụy trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước. Ông cũng thể hiện hình mẫu người quân tử, người quan quân giỏi về võ nghệ nhưng có tâm sáng vì dân vì nước.
