Đúng vậy, chi phí logistics ở Việt Nam hiện vẫn còn khá cao, chiếm khoảng 20-25% GDP, trong khi các nước phát triển thường chỉ ở mức 8-12%. Việc giảm chi phí logistics sẽ giúp tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Dưới đây là 10 giải pháp ưu tiên tiết kiệm chi phí và có hiệu quả cao để giảm chi phí logistics ở Việt Nam:
1. Phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, ưu tiên nâng cấp đường bộ và đường sắt
-
Tăng cường đầu tư nâng cấp các tuyến đường huyết mạch, đường cao tốc, đặc biệt là đường sắt hàng hóa.
-
Giúp giảm thời gian vận chuyển, tăng hiệu quả và giảm hao phí nhiên liệu.
2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý logistics
-
Sử dụng các nền tảng số hóa quản lý kho bãi, vận tải, giao nhận như hệ thống quản lý vận tải (TMS), quản lý kho (WMS).
-
Giảm chi phí nhân công, tăng hiệu quả và minh bạch thông tin.
3. Xây dựng và phát triển các trung tâm logistics tập trung (logistics hub)
-
Tập trung kho bãi, bến bãi, dịch vụ hỗ trợ tại các khu vực chiến lược để tối ưu hóa vận tải đa phương thức.
-
Giảm chi phí lưu kho và chuyển tải.
4. Thúc đẩy vận tải đa phương thức (đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy nội địa)
-
Tăng cường kết nối vận tải đường sắt và đường thủy nội địa với đường bộ.
-
Vận tải đường sắt, đường thủy có chi phí thấp hơn so với đường bộ dài hạn.
5. Cải cách thủ tục hành chính và hải quan
-
Rút ngắn thời gian làm thủ tục thông quan hàng hóa qua cảng và cửa khẩu.
-
Áp dụng hệ thống thông quan điện tử một cửa để giảm chi phí và thời gian chờ đợi.
6. Tối ưu hóa quy trình logistics trong doanh nghiệp
-
Tối giản các khâu trung gian, hợp tác với các nhà cung cấp dịch vụ logistics uy tín.
-
Sử dụng phần mềm để dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho chính xác.
7. Phát triển đội xe tải hiện đại, đồng bộ và hợp tác chia sẻ nguồn lực vận tải
-
Khuyến khích các doanh nghiệp vận tải liên kết chia sẻ xe, lộ trình để tăng công suất sử dụng và giảm xe chạy rỗng.
8. Đào tạo nhân lực logistics chuyên nghiệp
-
Tăng cường đào tạo kỹ năng quản lý, vận hành logistics để nâng cao hiệu suất và giảm sai sót gây phát sinh chi phí.
9. Khuyến khích đầu tư tư nhân vào ngành logistics
-
Mở cửa và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tư nhân phát triển hạ tầng và dịch vụ logistics cạnh tranh.
10. Xây dựng chính sách ưu đãi phát triển logistics xanh, bền vững
-
Hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng công nghệ tiết kiệm nhiên liệu, phương tiện thân thiện môi trường, giúp giảm chi phí dài hạn và tăng hiệu quả vận tải.
BÀI HỌC TỪ TRUNG QUỐC
Trung Quốc là một trong những quốc gia có sự cải thiện rất nhanh và hiệu quả trong việc giảm chi phí logistics, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế thần tốc của họ. Dưới đây là những bài học kinh nghiệm quan trọng từ Trung Quốc mà Việt Nam có thể học hỏi để giảm chi phí logistics:
1. Đầu tư mạnh mẽ và đồng bộ vào hạ tầng logistics
-
Trung Quốc chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng hệ thống đường cao tốc, đường sắt tốc độ cao, cảng biển và sân bay.
-
Hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí nhiên liệu và hao mòn phương tiện.
2. Phát triển vận tải đa phương thức hiệu quả
-
Trung Quốc phát triển vận tải kết hợp đường bộ, đường sắt, đường biển và đường thủy nội địa một cách liên thông, giúp tận dụng ưu điểm từng loại hình.
-
Đặc biệt, mạng lưới đường sắt hàng hóa rộng lớn giúp giảm chi phí vận tải dài hạn.
3. Cải cách thủ tục hành chính và hải quan thông minh
-
Hệ thống hải quan điện tử, cơ chế một cửa quốc gia giúp giảm thời gian làm thủ tục, hạn chế tham nhũng và chi phí không chính thức.
-
Các trung tâm logistics tự do (free trade zones) được phát triển giúp tăng tốc độ xuất nhập khẩu.
4. Số hóa và tự động hóa ngành logistics
-
Trung Quốc áp dụng rộng rãi công nghệ như IoT, big data, trí tuệ nhân tạo để quản lý kho bãi, vận tải và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
-
Robot tự động trong kho hàng, hệ thống tracking giúp giảm sai sót và chi phí nhân công.
5. Khuyến khích sự phát triển của doanh nghiệp logistics tư nhân và đa dạng dịch vụ
-
Chính sách mở cửa, khuyến khích các doanh nghiệp logistics tư nhân đầu tư, cạnh tranh tạo ra thị trường dịch vụ đa dạng, chuyên nghiệp và hiệu quả.
-
Các startup logistics cũng được thúc đẩy nhờ môi trường kinh doanh thuận lợi và công nghệ.
6. Tăng cường đào tạo nhân lực logistics
-
Trung Quốc chú trọng xây dựng các trường đào tạo chuyên ngành logistics, nâng cao chất lượng nhân lực vận hành và quản lý.
-
Nhân lực chuyên nghiệp giúp giảm lãng phí và sai sót trong toàn chuỗi.
7. Xây dựng các trung tâm logistics quy mô lớn gần các vùng sản xuất và cảng biển
-
Trung Quốc bố trí các logistics hub ở các khu vực chiến lược giúp giảm chi phí vận chuyển đầu cuối và tăng tốc độ giao nhận.
8. Chính sách hỗ trợ và ưu đãi đầu tư logistics
-
Các địa phương cạnh tranh thu hút đầu tư vào hạ tầng logistics bằng chính sách ưu đãi thuế, đất đai, thủ tục hành chính.
9. Phát triển nền tảng công nghệ kết nối các bên trong chuỗi cung ứng
-
Tạo ra các hệ sinh thái logistics số giúp các bên (nhà sản xuất, nhà vận tải, kho bãi, khách hàng) kết nối chặt chẽ, phối hợp hiệu quả.
10. Ưu tiên phát triển logistics xanh và bền vững
-
Trung Quốc đầu tư vào xe tải điện, xe lửa thân thiện môi trường để giảm chi phí nhiên liệu và tuân thủ tiêu chuẩn phát thải ngày càng nghiêm ngặt.
Tóm lại, bài học lớn nhất từ Trung Quốc là sự kết hợp giữa đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ hiện đại và phát triển thị trường dịch vụ logistics đa dạng. Việc thực hiện đồng bộ và bài bản các yếu tố này giúp họ giảm đáng kể chi phí logistics, tạo điều kiện cho sản xuất và xuất khẩu phát triển vượt bậc.
10 VẤN ĐỀ CHI PHÍ LOGISTIC CỦA VIỆT NAM
Dưới đây là 10 vấn đề chính về logistics ở Việt Nam đang khiến chi phí logistics cao hơn nhiều so với các nước phát triển:
1. Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ và còn yếu kém
-
Đường bộ nhiều đoạn xuống cấp, thiếu kết nối đồng bộ giữa các loại hình vận tải (đường bộ, đường sắt, cảng biển).
-
Cầu yếu, đường nhỏ gây ùn tắc và làm tăng thời gian vận chuyển.
2. Tỷ lệ vận tải đường bộ chiếm ưu thế gây lãng phí
-
Vận tải đường bộ chiếm khoảng 80-85% tổng khối lượng vận tải, trong khi chi phí cao và hiệu quả thấp.
-
Vận tải đường sắt và đường thủy nội địa chưa phát triển tương xứng, dẫn đến chi phí vận tải cao.
3. Cơ sở hạ tầng cảng biển và kho bãi chưa đáp ứng nhu cầu
-
Cảng biển quá tải, thiếu bến cập cảng hiện đại.
-
Kho bãi chưa đủ lớn, chưa đồng bộ, gây tốn kém lưu kho và thời gian trung chuyển.
4. Thủ tục hành chính, hải quan còn phức tạp và chậm trễ
-
Thời gian làm thủ tục thông quan hàng hóa lâu, chi phí phát sinh nhiều do chờ đợi.
-
Nhiều thủ tục giấy tờ phức tạp, chưa ứng dụng đủ công nghệ số.
5. Thiếu chuẩn hóa và minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng
-
Dữ liệu vận tải, hàng hóa không được cập nhật và chia sẻ kịp thời giữa các bên.
-
Gây trùng lắp, thất thoát và khó kiểm soát chi phí.
6. Thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp logistics và các bên liên quan
-
Các đơn vị vận tải, kho bãi, xuất nhập khẩu làm việc rời rạc, không hợp tác tối ưu hóa lộ trình và sử dụng phương tiện.
-
Gây ra tình trạng xe chạy rỗng, tồn kho lớn.
7. Đội xe vận tải cũ kỹ, kém hiệu quả và thiếu đồng bộ
-
Phương tiện vận tải không hiện đại, tiêu hao nhiên liệu nhiều, gây chi phí cao.
-
Thiếu các phương tiện chuyên dụng, dẫn đến vận chuyển không tối ưu.
8. Nhân lực logistics còn yếu, thiếu đào tạo chuyên sâu
-
Thiếu kỹ năng quản lý, vận hành và sử dụng công nghệ trong logistics.
-
Tỷ lệ sai sót, lãng phí trong quá trình vận chuyển, bảo quản hàng hóa cao.
9. Chi phí nhiên liệu và chi phí không chính thức cao
-
Giá nhiên liệu vận tải còn cao so với khu vực.
-
Chi phí phát sinh không minh bạch như phí cầu đường, chi phí bốc xếp, chi phí “lót tay” trong một số khâu.
10. Chưa tận dụng hiệu quả vận tải đa phương thức
-
Hệ thống kết nối giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy chưa phát triển.
-
Doanh nghiệp ít sử dụng vận tải đường sắt hoặc thủy nội địa vì thủ tục rườm rà và thiếu phương tiện.
