Nguyễn Huỳnh Đức - Quan công của Việt Nam - trung thành tuyệt đối với Vua Gia Long Nguyễn Ánh

Tên gốc: Huỳnh Tường Đức (黃祥德), sau được ban quốc tính nên thành họ kép Nguyễn Huỳnh Đức.
Sinh tại giồng Cái Én, làng Trường Khánh, châu Định Viễn, dinh Long Hồ (nay thuộc Khánh Hậu, Tây Ninh).
Gia đình có truyền thống võ quan, cha ông là Huỳnh Lương, ông nội Huỳnh Châu, đều từng theo phò chúa Nguyễn.
Gia đình lập nghiệp lâu đời ở vùng đất vừa thu nhận từ Chân Lạp (Campuchia), thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long ngày nay.

Năm 1781, gia nhập đội quân Đông Sơn của Đỗ Thanh Nhơn.
Năm 1782, được phong chức Tiền quân trong đội quân Nguyễn Phúc Ánh (chúa Nguyễn).
Ông nổi tiếng dũng mãnh, từng cứu chúa Nguyễn Phúc Ánh thoát khỏi quân Tây Sơn trong tình thế hiểm nghèo, được ban "quốc tính" và xem như người trong hoàng tộc.
1783, bị bắt khi thua trận với Tây Sơn, nhưng được Nguyễn Huệ thu dụng, chỉ đánh quân Trịnh, không đánh quân Nguyễn.
1786, tham gia chiến dịch của Tây Sơn ra Bắc Hà đánh quân Trịnh, nhưng sau đó ông trốn sang Xiêm La (Thái Lan), rồi quay lại giúp chúa Nguyễn.
1799-1800, chỉ huy quân sự thành công chiếm lại Phan Rí, Thị Nại, Quy Nhơn, giữ trọng trách cai quản các vùng đất chiến lược.
1802, khi Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi lấy hiệu Gia Long, ông được phong Quận công.
1810, làm Tổng trấn Bắc Thành kiêm Khâm sai Chưởng tiền quân.
1816, làm Tổng trấn Gia Định, cai quản miền Nam.
Mất năm 1819, thọ 71 tuổi, được an táng tại quê nhà, thờ tại miếu Trung hưng công thần ở Huế.
1831, được truy tặng là Kiến Xương Quận công.
Có 4 con trai đều là võ quan, trong đó 2 người là rể vua Gia Long.

Quê quán tại Long An có đền thờ và mộ được bảo tồn tốt.
Đền xây lại năm 2000 theo thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng.
Bảo vật trong đền gồm bức họa truyền thần 1802, bộ ván độc mộc lớn, lỗ bộ (binh khí), các sắc phong của vua Nguyễn, đoản kỷ Xiêm La ban tặng 1789, khánh lệnh đồng vua Gia Long ban năm 1819.
Mộ xây kiểu đắp nấm hình hộp, khuôn viên có bia đá, bình phong bằng đá ong chạm nổi hoa văn độc đáo.
Năm 1993, di tích được Bộ Văn hóa Thông tin công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Bài viết liên quan