Lê Thị Riêng - câu chuyện về vị nữ anh hùng kiên trung bất khuất
Lê Thị Riêng (1925–1968) là một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nữ cán bộ cách mạng tiêu biểu của miền Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Bà được biết đến không chỉ bởi sự kiên trung trước tra tấn mà còn bởi những đóng góp lớn trong việc xây dựng phong trào phụ nữ miền Nam.
1. Thông tin cơ bản
- Tên thật: Lê Thị Riêng
- Năm sinh: 1925
- Quê quán: Xã Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai (nay thuộc tỉnh Bạc Liêu)
- Hy sinh: Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân (31/1/1968)
- Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (truy tặng năm 2001).
2. Con đường hoạt động cách mạng
Ngay từ nhỏ, bà đã chứng kiến cảnh người dân bị áp bức nên sớm tham gia phong trào cách mạng.
Các mốc quan trọng:
- 1945: Tham gia Cách mạng Tháng Tám.
- 1948: Được kết nạp Đảng.
- Sau Hiệp định Genève 1954, bà tiếp tục ở lại miền Nam hoạt động bí mật.
- Là:
- Phó Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam.
- Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam.
- Cây bút xã luận của Báo Phụ nữ Giải phóng.
3. Những câu chuyện đặc biệt
Câu chuyện 1: Tuổi thơ rất nghèo
Ít người biết rằng:
- Mẹ mất khi bà mới khoảng 2–3 tuổi.
- Được gia đình khác nuôi dưỡng.
- Từ nhỏ đã phải:
- nấu cơm,
- giặt giũ,
- chăm em,
- làm việc như người lớn.
Đến khoảng 16 tuổi, gia đình định gả chồng cho bà. Không chấp nhận cuộc sống bị sắp đặt, bà bỏ đi làm công nhân dệt và từ đây được giác ngộ cách mạng.
Đây là bước ngoặt thay đổi cả cuộc đời.
Câu chuyện 2: Người mẹ phải xa con
Một câu chuyện khiến nhiều người xúc động là bà có hai người con nhưng gần như phải hy sinh tình mẫu tử vì nhiệm vụ.
Để giữ bí mật cho tổ chức, bà buộc phải gửi các con đến nơi an toàn.
Lần chia tay con nhỏ cũng là lần cuối cùng bà được gặp con. Con trai bà mới khoảng 5 tuổi khi hai mẹ con xa nhau và sau đó không còn cơ hội đoàn tụ.
Câu chuyện 3: Cuốn sổ tay và ước mơ giản dị
Hiện nay Bảo tàng Lịch sử quốc gia còn lưu giữ cuốn sổ tay của bà.
Trong đó có những dòng rất đời thường:
"Tôi ước mơ một ngày xuân thống nhất, được gặp con, được ôm ấp vỗ về..."
Đó không phải mong ước về danh vọng hay chiến công, mà chỉ là khát vọng được làm mẹ sau chiến tranh.
Câu chuyện 4: Kiên cường trước tra tấn
Tháng 5/1967, trong một chuyến công tác, bà bị bắt.
Theo các tài liệu lịch sử:
- Bị giam giữ nhiều tháng.
- Bị đánh đập.
- Bị tra tấn bằng nhiều hình thức.
- Có tài liệu ghi lại rằng tay bà bị đốt cháy đến mức lộ xương.
Dù vậy, bà không khai báo tổ chức hay đồng đội, giữ bí mật đến cùng.
Câu chuyện 5: Hy sinh trong Tết Mậu Thân
Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân (31/1/1968), bà cùng một số người yêu nước bị sát hại.
Sự hy sinh của bà trở thành biểu tượng về lòng trung thành với lý tưởng và tinh thần bất khuất của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.
4. Điều ít người biết
Rất nhiều địa danh mang tên bà:
- Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM)
- Đường Lê Thị Riêng
- Trường Tiểu học Lê Thị Riêng
- Trường TH-THCS-THPT Lê Thị Riêng
Đặc biệt, năm 2026, việc quy tập nhiều hài cốt liệt sĩ tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng đã khiến câu chuyện về cuộc đời và sự hy sinh của bà được nhắc lại rộng rãi, gợi lên hành trình tri ân và tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ sau gần 60 năm.
5. Những phẩm chất nổi bật
Nếu tóm tắt cuộc đời Lê Thị Riêng bằng vài từ khóa, có thể là:
- Kiên trung – không khuất phục trước tra tấn.
- Hy sinh – đặt lợi ích dân tộc lên trên hạnh phúc cá nhân.
- Trí tuệ – vừa là nhà tổ chức phong trào phụ nữ, vừa là cây bút chính luận.
- Giản dị – sống thanh bạch, gần gũi với quần chúng.
- Giàu tình mẫu tử – luôn đau đáu nhớ các con dù đang làm nhiệm vụ cách mạng.
Cuộc đời bà là sự kết hợp giữa hình ảnh một người lãnh đạo phong trào phụ nữ, một chiến sĩ hoạt động bí mật kiên cường, và một người mẹ mang nỗi nhớ con suốt những năm tháng chiến tranh. Chính những câu chuyện rất đời thường ấy khiến hình tượng Lê Thị Riêng không chỉ được nhớ đến qua các danh hiệu, mà còn như một con người với lý tưởng lớn và những hy sinh rất đỗi riêng tư.
