Chất và sự biến đổi của chất
1. Chất và sự biến đổi của chất
-
Chất: là những gì tạo nên vật thể xung quanh chúng ta (nước, muối, sắt, đường…). Mỗi chất có tính chất vật lí (màu, mùi, trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, tan trong nước…) và tính chất hóa học (khả năng cháy, phản ứng với axit, bazơ…).
-
Sự biến đổi của chất:
-
Biến đổi vật lí: chỉ thay đổi trạng thái hay hình dạng mà không tạo ra chất mới (nước đá tan → nước lỏng).
-
Biến đổi hóa học: có sự tạo thành chất mới (sắt bị gỉ tạo ra sắt oxit; giấy cháy thành than và khí).
-
2. Sự đa dạng của chất
-
Trong tự nhiên và đời sống có hàng triệu loại chất khác nhau.
-
Chất có thể ở dạng đơn chất (O₂, Fe, Cu…) hoặc hợp chất (H₂O, NaCl, CO₂…).
-
Chất có mặt khắp nơi: trong không khí, đất, nước, cơ thể sinh vật, và trong mọi sản phẩm công nghiệp.
-
Chính sự đa dạng này tạo nên thế giới vật chất phong phú và cũng là cơ sở để con người chế tạo vật liệu, thực phẩm, thuốc men, công nghệ mới.
Bảng so sánh: Chất – Sự biến đổi của chất – Sự đa dạng của chất
| Nội dung | Đặc điểm | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|
| Chất | - Là những gì tạo nên vật thể. - Có tính chất vật lí và hóa học riêng. |
Nước, muối, đường, sắt… |
| Sự biến đổi của chất | - Biến đổi vật lí: chỉ thay đổi trạng thái, hình dạng, không tạo chất mới. - Biến đổi hóa học: tạo ra chất mới. |
- Vật lí: Nước đá tan thành nước. - Hóa học: Giấy cháy thành than và khí. |
| Sự đa dạng của chất | - Có hàng triệu loại chất trong tự nhiên và nhân tạo. - Gồm đơn chất và hợp chất. - Có mặt trong mọi lĩnh vực đời sống. |
- Đơn chất: O₂, Fe, Cu… - Hợp chất: H₂O, NaCl, CO₂… |
Một số tính chất vật lí của chất: thể (rắn, lỏng, khí), màu sắc, mùi vị, tính tan, thể tích, khối lượng, tính dẻo, tính cứng, tính dẫn điện, tính dẫn nhiệt, nhiệt độ sôi,…
Một số tính chất hoá học của chất: khả năng cháy, khả năng bị phân huỷ, khả năng tác dụng được với chất khác.
Sự chuyển từ thể rắn sang thể lỏng được gọi là sự nóng chảy. Sự chuyển từ thể lỏng sang thể rắn được gọi là sự đông đặc.
Sự chuyển từ thể lỏng sang thể hơi được gọi là sự bay hơi. Sự chuyển từ thể hơi sang thể lỏng được gọi là sự ngưng tụ.
Sự sôi là sự bay hơi đặc biệt. Trong suốt thời gian sôi, nước vừa bay hơi tạo ra các bọt khí, vừa bay hơi trên mặt thoáng, đồng thời nhiệt độ của nước không thay đổi. Đối với một số chất lỏng khác, sự sôi cũng diễn ra tương tự.

