ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC LÀ GÌ? Tại sao Đông Kinh nghĩa thục lại có tiếng vang lớn?
Dưới đây là bản tổng hợp đầy đủ – chính xác – dễ hiểu nhất về Đông Kinh Nghĩa Thục và ý nghĩa lịch sử của phong trào này.
⭐ ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC LÀ GÌ?
Đông Kinh Nghĩa Thục (1907) là một phong trào giáo dục – văn hóa – khai sáng, do các sĩ phu yêu nước Việt Nam khởi xướng tại Hà Nội nhằm nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí và thúc đẩy dân quyền.
Đây là phong trào cải cách toàn diện đầu tiên ở Việt Nam dựa trên tinh thần canh tân của Nhật Bản, Trung Quốc và phong trào Duy Tân.
Thời gian hoạt động: Từ tháng 3 đến tháng 11/1907 (chỉ 9 tháng)
Địa điểm: Số nhà 4 Hàng Đào, Hà Nội
Người sáng lập tiêu biểu:
-
Lương Văn Can (Hiệu trưởng)
-
Nguyễn Quyền (Giám học)
-
Dương Bá Trạc
-
Lê Đại
-
Phan Chu Trinh (tư tưởng ảnh hưởng mạnh)
-
Hồ Đắc Di, Vũ Hoè, Hoàng Tăng Bí…
⭐ MỤC TIÊU CỦA ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC
1. Nâng cao dân trí
-
Dạy chữ Quốc ngữ miễn phí
-
Dạy toán, khoa học, lịch sử, địa lý, thương nghiệp
-
Phổ biến tân thư – tư tưởng dân chủ, dân quyền
-
Chống mê tín, trọng khoa học
2. Chấn hưng dân khí
-
Khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc
-
Khuyến khích trách nhiệm với xã hội
-
Tạo ý thức tự cường, chống nô lệ, chống trì trệ
3. Thúc đẩy phát triển kinh tế
-
Khuyến khích dùng hàng nội
-
Mở hiệu buôn, xưởng sản xuất
-
Dạy người dân cách làm ăn, kinh doanh, cạnh tranh
4. Khai phóng tư tưởng
-
Phê phán lối học khoa cử lạc hậu
-
Khuyến khích đổi mới, hội nhập
-
Xây dựng tư tưởng quốc gia – dân chủ – khoa học
⭐ HOẠT ĐỘNG CHÍNH CỦA ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC
1. Giảng dạy hiện đại
-
Dùng giảng giải – thảo luận – trực quan (khác hẳn lối học nhồi chữ)
-
Mời nhiều giảng viên có tư tưởng mới
-
Học sinh nhiều tầng lớp: thợ thuyền, học sinh, buôn bán, nông dân
2. Xuất bản sách báo
Phát hành hàng loạt tác phẩm quan trọng:
-
Quốc dân độc bản
-
Luân lý quốc dân
-
Tân đính luân lý giáo khoa thư
-
Nam quốc địa dư
-
Nam quốc sử truyện
-
Các bài hịch, diễn thuyết kêu gọi cải cách
3. Tổ chức diễn thuyết công cộng
-
Ở phố Hàng Đào, Hàng Giấy, Bưởi…
-
Bàn về kinh tế, giáo dục, cách sống, đạo đức, kỹ nghệ
-
Hình thức truyền thông rất tiên tiến thời đó
4. Vận động tự cường kinh tế
-
Lập nhiều hội buôn
-
Vận động người Việt “không dùng hàng ngoại của Pháp”
⭐ KẾT THÚC PHONG TRÀO
Năm 1907–1908, sau vụ Hà Thành đầu độc, thực dân Pháp lấy cớ:
-
Đóng cửa trường
-
Bắt giam nhiều chí sĩ
-
Đày Côn Đảo hoặc “an trí” các thủ lĩnh (Nguyễn Quyền, Dương Bá Trạc…)
Phong trào kết thúc nhưng ảnh hưởng kéo dài nhiều thập kỷ.
⭐ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA ĐÔNG KINH NGHĨA THỤC
Dù tồn tại rất ngắn, phong trào để lại 5 giá trị lớn mang tính bước ngoặt:
1. Khai mở nền giáo dục hiện đại Việt Nam
-
Lần đầu tiên xuất hiện mô hình trường học theo tinh thần khai phóng – hiện đại
-
Dạy khoa học, kinh tế, thương nghiệp, địa lý, lịch sử
-
Đưa chữ Quốc ngữ lên vị thế trung tâm – tiền đề cho giáo dục ngày nay
→ Đây là cuộc cách mạng giáo dục sớm nhất ở Việt Nam.
2. Thức tỉnh ý thức dân tộc và dân chủ
Phong trào truyền bá:
-
Ý thức quốc gia
-
Tinh thần dân quyền
-
Tư tưởng tự do – bình đẳng – khai sáng
-
Khát vọng độc lập
Đây là bước chuẩn bị tư tưởng – dân trí cho các phong trào 1930–1945 sau này.
3. Cải cách văn hóa – xã hội
Đông Kinh Nghĩa Thục:
-
Phê phán hủ tục phong kiến
-
Đề cao đạo đức công dân
-
Khuyến khích sống khoa học, tiết kiệm, tự lập
-
Mở rộng thế giới quan của người Việt qua tân thư, tân học
Nó tạo ra nền tảng tư tưởng khai minh cho toàn xã hội.
4. Đặt nền móng cho kinh tế dân tộc
-
Khuyến khích tiêu dùng hàng Việt
-
Vận động mở xưởng, mở hội buôn
-
Giúp người dân thay đổi tư duy kinh tế
→ Đây là hạt giống đầu tiên của kinh tế tự cường – kinh doanh dân tộc.
5. Tạo đội ngũ trí thức mới cho Việt Nam hiện đại
Từ phong trào này đã hình thành lớp trí thức mang tư duy:
-
Dân tộc
-
Khoa học
-
Thực nghiệp
-
Trách nhiệm xã hội
Nhiều người trong thế hệ này trở thành lực lượng quan trọng của phong trào 1925–1945.
⭐ TÓM TẮT NGẮN GỌN CHO HỌC SINH / TRẢ BÀI MIỆNG
Đông Kinh Nghĩa Thục là một phong trào giáo dục – văn hóa nhằm nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí và phát triển kinh tế. Tuy chỉ tồn tại 9 tháng nhưng đã khai mở nền giáo dục hiện đại, truyền bá tư tưởng dân chủ – dân quyền, khơi dậy tinh thần yêu nước và đặt nền móng cho tư duy kinh tế, văn hóa mới của người Việt.
