Lương Văn Can (1854 – 1927) Nhà cách mạng, nhà giáo dục tiên phong thời cận đại
1. Thân thế
-
Sinh năm 1854 tại thôn Nhị Khê, xã Nhị Khê, huyện Thường Tín, Hà Nội (nay là xã Thường Tín, TP. Hà Nội).
-
Gia cảnh nghèo, từng làm thợ sơn vài tháng khi còn trẻ.
-
Học chữ Hán ở Hà Nội, năm 1873 đỗ Cử nhân.
-
Không làm quan, từ chối nhiều chức vụ vì không muốn hợp tác với chính quyền thực dân và triều đình suy yếu.
2. Sự nghiệp
-
Năm 1879, mở trường dạy học tại nhà số 4 phố Hàng Đào, Hà Nội.
-
Tháng 3/1907, cùng các chí sĩ như Nguyễn Quyền, Lê Đại... lập trường Đông Kinh Nghĩa Thục tại số 4 và số 10 phố Hàng Đào nhằm:
-
Nâng cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc.
-
Truyền bá tư tưởng học thuật mới và lối sống văn minh.
-
Hỗ trợ phong trào Đông Du của Phan Bội Châu và phong trào Duy Tân của Phan Chu Trinh.
-
-
Tháng 12/1907, trường bị thực dân Pháp đóng cửa vì lo ngại phong trào có tính cách mạng.
-
Bị bắt giữ năm 1908, không có chứng cứ kết tội nên được thả.
-
Năm 1913, bị bắt, kết án lưu đày sang Nam Vang (Campuchia) vì nghi ngờ liên quan vụ đánh bom khách sạn Hà Nội.
-
Được giảm án, trở về Hà Nội năm 1921, tiếp tục mở trường dạy học và soạn sách.
-
Qua đời ngày 13/6/1927 tại Hà Nội, thọ 73 tuổi.
3. Công lao nổi bật
-
Nhà cách mạng, nhà giáo dục tiên phong thời cận đại.
-
Người sáng lập trường Đông Kinh Nghĩa Thục, đóng góp quan trọng cho phong trào cải cách giáo dục và vận động đổi mới đất nước.
-
Đã từng từ chối nhiều chức vụ nhưng luôn giữ vững ý chí phục vụ dân tộc qua giáo dục.
-
Tác giả nhiều tác phẩm văn hóa – lịch sử, như Quốc sự phạm lịch sử, Gia huấn, Đại Việt địa dư...
-
Gia đình cũng có nhiều người tham gia phong trào yêu nước.
4. Câu chuyện đáng nhớ
-
Khi thầy cũ bị xử tử, ông khảng khái dâng sớ xin phép triều đình để đưa thi hài thầy về an táng, được triều đình khen là người có nghĩa.
-
Vợ ông – bà Lê Thị Lễ – là người hết lòng ủng hộ sự nghiệp của chồng, bán tài sản để trang trải nợ nần của Đông Kinh Nghĩa Thục và xây dựng trường học.
-
Gia đình ông nhiều người con, con dâu cũng tham gia phong trào cứu nước.
5. Tại sao được đặt tên đường, trường?
-
Ghi nhận công lao to lớn trong phong trào yêu nước, giáo dục và cải cách văn hóa.
-
Là biểu tượng trí thức yêu nước, tự lực tự cường và đổi mới đất nước.
-
Tên ông được đặt cho nhiều con đường, trường học và giải thưởng để tưởng nhớ và lan tỏa giá trị của ông cho các thế hệ sau.
TẠI SAO GỌI LƯƠNG VĂN CAN LÀ NGƯỜI THẦY CỦA DOANH NHÂN
Nhà cách mạng tiến bộ và cũng được mệnh danh là "Người thầy của doanh thương Việt Nam" chính là Lương Văn Can.
Ông nổi tiếng với hai tác phẩm:
-
Kim cổ cách ngôn
-
Thương học châm ngôn
Đây được xem là những cuốn sách đầu tiên bàn về cách làm giàu, kinh doanh và quản lý tài chính ở Việt Nam, rất có giá trị cho giới doanh nhân và người học kinh tế thời bấy giờ cũng như ngày nay.
Ông không chỉ là nhà yêu nước, nhà giáo dục mà còn là người đi đầu trong việc truyền bá tinh thần khởi nghiệp, tự lực, tự cường và kinh doanh đạo đức cho người Việt.
hai tác phẩm nổi tiếng của Lương Văn Can — Kim cổ cách ngôn và Thương học châm ngôn
Dưới đây là tóm tắt nội dung chính của hai tác phẩm nổi tiếng của Lương Văn Can — Kim cổ cách ngôn và Thương học châm ngôn:
1. Kim cổ cách ngôn
(Tạm dịch: Những câu nói khôn ngoan từ xưa đến nay)
Nội dung chính:
-
Tập hợp các câu nói, châm ngôn, tục ngữ, triết lý sâu sắc từ cổ chí kim, cả trong và ngoài nước, mang tính giáo dục và răn dạy con người về đạo đức, ứng xử, kinh doanh, và cách làm người.
-
Nhấn mạnh giá trị của trí tuệ, lòng trung thực, cần cù, sáng tạo và đạo đức trong cuộc sống.
-
Đưa ra những lời khuyên về cách đối nhân xử thế, giữ gìn danh dự, xây dựng gia đình và phát triển sự nghiệp.
-
Tác phẩm có giá trị giáo dục lớn, giúp người đọc rút ra bài học làm người và làm việc đúng đắn dựa trên kinh nghiệm dân gian và triết lý nhân sinh.
2. Thương học châm ngôn
(Tạm dịch: Những lời dạy về thương nghiệp và kinh doanh)
Nội dung chính:
-
Một bộ sách hướng dẫn cách làm kinh doanh, buôn bán, làm giàu hợp đạo lý và hiệu quả.
-
Nêu bật tầm quan trọng của lòng trung thực, chữ tín, sự chăm chỉ và trí tuệ trong kinh doanh.
-
Khuyên người làm thương nghiệp phải biết tiết kiệm, quản lý vốn, đầu tư có kế hoạch, tránh xa những việc phi pháp hay lừa đảo.
-
Đề cao tinh thần tự lực, sáng tạo và học hỏi không ngừng để phát triển kinh tế cá nhân và đóng góp cho xã hội.
-
Là một trong những tác phẩm đầu tiên bàn sâu về quản lý tài chính và thương nghiệp trong lịch sử văn học Việt Nam.
-
Góp phần xây dựng nền tảng đạo đức kinh doanh cho người Việt trong bối cảnh đất nước còn bị thực dân đô hộ.
Tóm lại:
Hai tác phẩm này không chỉ là sách dạy làm giàu mà còn là bộ “kim chỉ nam” về tư duy làm người, làm việc, và làm ăn có đạo đức — phản ánh tư tưởng tiến bộ và tầm nhìn rộng lớn của Lương Văn Can về phát triển cá nhân và xã hội.
