Tóm tắt tác phẩm Buổi sáng và buổi tối - bản thiền ca về sinh – tử -Nobel Văn học 2023
Dưới đây là tóm tắt ngắn gọn và ý nghĩa của Giải Nobel Văn học trong trường hợp của Jon Fosse và nói chung.
1. Tóm tắt tác phẩm Buổi sáng và buổi tối
Buổi sáng và buổi tối kể về hai khoảnh khắc quan trọng nhất của đời người: lúc sinh ra và lúc chết đi.
Câu chuyện xoay quanh Johannes, một ngư dân Na Uy.
-
Phần đầu: kể về buổi tối khi Johannes ra đời, qua góc nhìn người cha Olai – vừa lo lắng, vừa suy ngẫm về sự sống, cái chết, thiện – ác, và sự mong manh của con người.
-
Phần hai: khi Johannes đã già. Một buổi sáng kỳ lạ, ông cảm thấy cơ thể nhẹ nhàng, khỏe khoắn khác thường. Trong lúc lang thang, ông gặp lại những người đã khuất, những ký ức thanh xuân, và dần nhận ra mình đã bước vào cõi trung ấm (bardo) – ranh giới giữa sống và chết.
Jon Fosse phá vỡ các quy tắc về thời gian – không gian, để nhân vật đi giữa quá khứ – hiện tại – ký ức – linh hồn, tạo nên một dòng chảy thiền tính về vòng đời của con người.
Tác phẩm là lời nhắc: mỗi kiếp người chỉ là buổi sáng – buổi tối, ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa.
2. Ý nghĩa Giải Nobel Văn học
2.1. Vì sao Jon Fosse được trao Nobel Văn học 2023?
Hội đồng Nobel trao giải cho Jon Fosse “vì những vở kịch và văn xuôi đổi mới, cho tiếng nói với những điều không thể nói ra”.
Ý nghĩa chính:
(1) Phong cách tối giản, thiền tính, độc đáo
Fosse được coi là “Beckett mới” của châu Âu. Ông sử dụng:
-
câu dài, nhịp lặp, ít dấu chấm
-
gần như không có cốt truyện kịch tính
-
tập trung vào tâm thức, im lặng, nỗi sợ, sự hiện hữu
Lối viết tạo cảm giác như đang thiền – đưa người đọc vào chiều sâu nội tâm.
(2) Khả năng chạm tới bản chất tồn tại của con người
Fosse luôn xoay quanh các chủ đề:
-
sinh – tử
-
cô đơn
-
đức tin
-
bản chất của sự hiện hữu
-
điều gì còn lại sau cái chết
Ông khiến độc giả suy ngẫm về ý nghĩa của việc “được sống và sẽ chết”.
(3) Đổi mới sân khấu thế giới
Jon Fosse là một trong những nhà viết kịch được diễn nhiều nhất ở châu Âu.
Ông tạo ra “ngôn ngữ sân khấu Fosse” – tối giản nhưng đầy sức gợi, phá vỡ truyền thống kịch cổ điển.
(4) Đóng góp lớn cho văn học Na Uy và thế giới
Ông là nhà văn Na Uy thứ tư đoạt Nobel, với hơn 70 tác phẩm: tiểu thuyết, kịch, thơ, sách thiếu nhi…
2.2. Ý nghĩa chung của Giải Nobel Văn học
Giải Nobel Văn học là giải thưởng danh giá nhất thế giới dành cho các tác phẩm và tác giả có:
(1) Ảnh hưởng lâu dài đến nhân loại
Không chỉ hay, mà phải có sức định hình tư tưởng, nghệ thuật hoặc mở ra hướng viết mới.
(2) Khám phá sâu sắc về con người
Tuân theo di nguyện Nobel: trao cho tác phẩm “mang đến lợi ích lớn nhất cho nhân loại”, qua việc hiểu con người, xã hội, đạo đức, tồn tại.
(3) Tính đổi mới, độc đáo
Một đóng góp nghệ thuật khiến văn học thế giới tiến thêm một bước.
(4) Sức lan tỏa toàn cầu
Tác phẩm phải chạm tới độc giả ở nhiều nền văn hóa.
3. Tóm lại
-
Buổi sáng và buổi tối là bản thiền ca về sinh – tử.
-
Jon Fosse đoạt Nobel vì phong cách tối giản, sức mạnh của im lặng, khả năng viết về những điều “khó nói thành lời” của con người.
-
Giải Nobel Văn học tôn vinh những nhà văn tạo ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài cho nhân loại.
