Các loại hormone giúp trị bệnh và duy trì sức khỏe

1. Các loại hormone giúp trị bệnh và duy trì sức khỏe

Hormone không phải “thuốc” nhưng chúng rất quan trọng trong điều hòa cơ thể, và trong y học người ta có thể dùng hormone hoặc thuốc liên quan đến hormone để chữa bệnh. Dưới đây là một số hormone tiêu biểu và vai trò trong trị bệnh:

a) Insulin

• Vai trò: Điều chỉnh lượng đường trong máu.

• Ứng dụng: Điều trị bệnh tiểu đường (đái tháo đường).

b) Thyroxine (T4) và Triiodothyronine (T3)

• Vai trò: Điều hòa chuyển hóa cơ bản của cơ thể.

• Ứng dụng: Điều trị suy giáp (thiếu hormone tuyến giáp).

c) Cortisol

• Vai trò: Điều hòa phản ứng stress, chống viêm.

• Ứng dụng: Corticosteroid được dùng làm thuốc chống viêm, điều trị dị ứng, bệnh tự miễn.

d) Estrogen và Progesterone

• Vai trò: Điều hòa kinh nguyệt, sinh sản.

• Ứng dụng: Dùng trong liệu pháp hormone thay thế (HRT), điều trị rối loạn kinh nguyệt, mãn kinh.

e) Testosterone

• Vai trò: Phát triển đặc điểm nam giới.

• Ứng dụng: Điều trị suy giảm testosterone, rối loạn chức năng tình dục.

f) Hormone tăng trưởng (GH)

• Vai trò: Phát triển chiều cao và tăng trưởng tế bào.

• Ứng dụng: Điều trị trẻ em thấp còi do thiếu hormone tăng trưởng.

g) Adrenaline (Epinephrine)

• Vai trò: Tăng nhịp tim, giãn phế quản, phản ứng cấp cứu.

• Ứng dụng: Cấp cứu sốc phản vệ, ngừng tim.

2. Cơ chế tạo ra hormone

• Hormone được sản xuất và tiết ra bởi các tuyến nội tiết (gọi chung là hệ thống nội tiết) trong cơ thể như: tuyến yên, tuyến giáp, tuyến thượng thận, tụy, buồng trứng, tinh hoàn, tuyến tùng, vùng dưới đồi, v.v.

• Quy trình tạo hormone cơ bản:

  1. Kích thích từ hệ thần kinh hoặc các hormone khác: Ví dụ, vùng dưới đồi (hypothalamus) gửi tín hiệu đến tuyến yên.

  2. Tuyến nội tiết sản xuất hormone: Các tế bào tuyến nội tiết tổng hợp hormone từ các tiền chất như cholesterol (đối với hormone steroid) hoặc từ amino acid (đối với hormone peptid hoặc amine).

  3. Hormone được tiết vào máu: Di chuyển đến các cơ quan, mô đích.

  4. Gắn vào thụ thể trên tế bào đích: Kích hoạt hoặc ức chế các hoạt động sinh lý cụ thể, điều chỉnh chức năng tế bào.

• Các loại hormone theo cấu trúc:

  • Hormone steroid: (ví dụ: cortisol, estrogen, testosterone) - tan trong mỡ, dễ xuyên qua màng tế bào, tác động vào nhân tế bào.

  • Hormone peptid/protein: (ví dụ: insulin, GH) - tan trong nước, gắn thụ thể màng tế bào, kích hoạt các phản ứng bên trong tế bào.

  • Hormone amine: (ví dụ: adrenaline, thyroxine) - có tính chất trung gian.