Tuyến tiền liệt ở đâu?
-
Nằm ngay dưới bàng quang
-
Bao quanh đoạn đầu của niệu đạo
-
Ở trước trực tràng (nên bác sĩ có thể khám qua đường hậu môn)
Kích thước bình thường: khoảng 20g (như quả óc chó nhỏ) ở nam trẻ.
Chức năng của tuyến tiền liệt
1️⃣ Sản xuất dịch tiền liệt
-
Chiếm ~20–30% thể tích tinh dịch
-
Giúp tinh trùng sống lâu và di chuyển tốt
2️⃣ Điều hòa dòng nước tiểu
-
Bao quanh niệu đạo
-
Khi to lên → có thể chèn ép niệu đạo
3️⃣ Vai trò nội tiết tại chỗ
-
Chịu ảnh hưởng mạnh của testosterone và DHT (dihydrotestosterone)
Vì sao đàn ông hay bị bệnh tuyến tiền liệt hơn phụ nữ?
Đơn giản:
Phụ nữ không có tuyến tiền liệt phát triển như nam giới.
Nam giới có tuyến này vì liên quan sinh sản.
Phụ nữ chỉ có cấu trúc tương đồng rất nhỏ (Skene’s gland), không gây bệnh tương tự.
Ngoài ra:
-
Testosterone chuyển thành DHT trong tuyến tiền liệt
-
DHT kích thích tế bào tuyến phát triển
Tuổi tăng → tiếp xúc hormone kéo dài → tăng sinh dần.
Các bệnh thường gặp
-
Viêm tuyến tiền liệt
-
Phì đại lành tính (BPH)
-
Ung thư tuyến tiền liệt
Bệnh phổ biến nhất sau 40 tuổi: BPH – phì đại tuyến tiền liệt lành tính
Mỡ bụng – Phì đại tiền liệt tuyến – Dòng tiểu yếu
Đây là một trục rất quan trọng.
1️⃣ Mỡ bụng không chỉ là mỡ
Mỡ nội tạng tiết:
-
IL-6
-
TNF-α
-
Leptin
-
Aromatase (chuyển testosterone thành estrogen)
Hệ quả:
→ Viêm nền nhẹ
→ Mất cân bằng testosterone/estrogen
→ Kích thích tăng sinh tuyến tiền liệt
2️⃣ Kháng insulin
Mỡ bụng → tăng insulin nền
Insulin cao kéo dài:
-
Kích thích tăng trưởng mô
-
Tăng hoạt động IGF-1
-
Góp phần làm tuyến tiền liệt to hơn
3️⃣ Phì đại → Chèn ép niệu đạo
Vì tuyến bao quanh niệu đạo nên khi to:
-
Dòng tiểu yếu
-
Tiểu lâu
-
Tiểu không hết
4️⃣ Vòng lặp nguy hiểm
Mỡ bụng tăng
↓
Viêm nền + insulin cao
↓
Tuyến tiền liệt to
↓
Ngủ đêm dậy tiểu nhiều
↓
Ngủ kém
↓
Testosterone giảm
↓
Mỡ bụng tăng thêm
Dấu hiệu sớm của BPH nhiều người bỏ qua
1️⃣ Tiểu chậm hơn trước
2️⃣ Dòng tiểu yếu dần
3️⃣ Phải rặn nhẹ mới ra
4️⃣ Tiểu ngắt quãng
5️⃣ Cảm giác chưa hết
6️⃣ Dậy tiểu đêm 1–2 lần (trước đó không có)
7️⃣ Tiểu gấp khó nhịn
Nhiều người nghĩ là “uống nhiều nước” nhưng thực tế là dấu hiệu sớm.
Khi nào cần đi khám?
-
Tiểu yếu rõ rệt
-
Bí tiểu
-
Nước tiểu lẫn máu
-
Đau vùng chậu kéo dài
Phòng ngừa từ sớm (30–45 tuổi)
1️⃣ Giảm mỡ bụng (vòng eo < 90cm)
2️⃣ Tập tạ + đi bộ
3️⃣ Ăn nhiều chất xơ → giảm viêm nền
4️⃣ Ngủ đủ
5️⃣ Hạn chế rượu bia
Điều thú vị
Không phải testosterone cao gây BPH.
Mà là mất cân bằng hormone + viêm nền + chuyển hóa kém.
Nam giới khỏe mạnh, mỡ thấp, vận động tốt thường ít triệu chứng hơn dù tuổi cao.
