Phân biệt BPH và Ung thư tuyến tiền liệt

Ta so sánh rõ ràng giữa:

• Benign prostatic hyperplasia (BPH)

• Prostate cancer

---

1️⃣ Bản chất bệnh

---

2️⃣ Vị trí phát triển trong tuyến

• BPH: thường phát triển ở vùng chuyển tiếp (transition zone) – bao quanh niệu đạo

• Ung thư: thường xuất hiện ở vùng ngoại vi (peripheral zone)

👉 Vì vậy:

• BPH gây tiểu khó sớm

• Ung thư giai đoạn đầu thường không có triệu chứng tiểu

---

3️⃣ Triệu chứng

🔹 BPH (phì đại lành tính)

• Dòng tiểu yếu

• Tiểu lâu

• Tiểu đêm nhiều

• Cảm giác tiểu chưa hết

• Phải rặn

Phát triển chậm theo năm.

---

🔹 Ung thư tuyến tiền liệt

Giai đoạn sớm:

• Có thể không triệu chứng

Giai đoạn muộn:

• Tiểu khó giống BPH

• Đau lưng, đau xương (di căn)

• Sụt cân

• Máu trong nước tiểu/tinh dịch

---

4️⃣ Liên quan hormone

BPH

• Liên quan DHT

• Liên quan kháng insulin, viêm nền

• Gặp ở >40 tuổi

Ung thư

• Liên quan tuổi cao

• Yếu tố di truyền mạnh hơn

• Ảnh hưởng bởi androgen nhưng cơ chế phức tạp hơn

---

5️⃣ PSA (xét nghiệm máu)

PSA = Prostate Specific Antigen

• BPH: PSA tăng nhẹ

• Ung thư: PSA có thể tăng cao hơn, tăng nhanh bất thường

Nhưng:
PSA không đủ để chẩn đoán → cần siêu âm, MRI, sinh thiết nếu nghi ngờ.

---

6️⃣ Tốc độ tiến triển

Nhiều ung thư tuyến tiền liệt tiến triển rất chậm.

---

7️⃣ Mối liên hệ giữa hai bệnh

BPH không gây ung thư.
Nhưng cả hai cùng tăng theo tuổi.

---

8️⃣ Mỡ bụng và nguy cơ

• Mỡ bụng → viêm nền → tăng nguy cơ BPH rõ ràng

• Với ung thư: mỡ bụng liên quan đến tiên lượng xấu hơn

---

9️⃣ Khi nào cần đi khám?

• Tiểu yếu rõ rệt

• PSA tăng nhanh

• Tiểu ra máu

• Đau xương không rõ nguyên nhân

Nam >50 tuổi nên kiểm tra định kỳ.

---

🎯 Tóm tắt dễ nhớ

BPH = Tuyến to lên → chèn niệu đạo → tiểu khó
Ung thư = Tế bào ác tính → có thể lan → nguy hiểm

BPH gây khó chịu
Ung thư gây nguy hiểm