🧠 Hormone tăng trưởng (GH) được tiết ra ở đâu?
GH (Growth Hormone – hormone tăng trưởng) được tiết ra từ:
👉 Thùy trước tuyến yên (anterior pituitary gland)
👉 Tuyến yên nằm ở đáy não, ngay dưới vùng dưới đồi (hypothalamus).
Cơ chế điều khiển:
-
Vùng dưới đồi (Hypothalamus) tiết:
-
GHRH → kích thích tiết GH
-
Somatostatin → ức chế tiết GH
-
-
Tuyến yên nhận tín hiệu và phóng thích GH vào máu.
📏 Vì sao GH quan trọng đối với chiều cao?
GH là “nhạc trưởng” điều khiển tăng trưởng cơ thể, đặc biệt trong giai đoạn 5–18 tuổi.
1️⃣ GH kích thích xương dài ra như thế nào?
GH không làm xương dài trực tiếp, mà:
GH → kích thích gan → tạo IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1)
IGF-1 → tác động lên sụn tăng trưởng (growth plate) ở đầu xương dài.
👉 Các tế bào sụn tăng sinh → xương dài ra → tăng chiều cao.
🦴 Sụn tăng trưởng nằm ở đâu?
Sụn tăng trưởng nằm ở:
-
Đầu xương đùi
-
Đầu xương chày
-
Đầu xương cánh tay
Khi dậy thì kết thúc:
👉 Sụn đóng lại
👉 GH vẫn còn nhưng không tăng chiều cao nữa
📊 Vai trò của GH trong cơ thể
Ngoài chiều cao, GH còn:
✔ Tăng tổng hợp protein (giúp cơ bắp phát triển)
✔ Giảm mỡ cơ thể
✔ Tăng mật độ xương
✔ Hỗ trợ miễn dịch
✔ Hỗ trợ phục hồi sau vận động
🚨 Nếu thiếu GH sẽ thế nào?
-
Trẻ thấp lùn
-
Chậm phát triển xương
-
Ít cơ – nhiều mỡ
-
Dậy thì muộn
Ngược lại:
-
Dư GH trước khi đóng sụn → khổng lồ (gigantism)
-
Dư GH sau khi đóng sụn → to đầu chi (acromegaly)
🌙 Khi nào GH tiết nhiều nhất?
GH tiết mạnh nhất:
🥇 Ban đêm (23h – 2h sáng)
🥈 Khi ngủ sâu (giấc N3)
🥉 Sau vận động cường độ cao
🥬 Khi nhịn ăn ngắn hạn
👉 Vì vậy trẻ ngủ muộn = giảm tiết GH.
🎯 Tóm lại
GH quan trọng vì:
-
Kích hoạt IGF-1
-
Kích thích sụn tăng trưởng
-
Quyết định 60–70% chiều cao đạt được
-
Ảnh hưởng mạnh giai đoạn 10–16 tuổi
