Trong khoa học longevity (khoa học tuổi thọ), các nhà nghiên cứu phân biệt:
-
Tuổi thời gian (chronological age) – số tuổi trên giấy tờ
-
Tuổi sinh học (biological age) – mức độ lão hóa thật của cơ thể.
Một người 40 tuổi có thể có cơ thể “trẻ” như 28 nếu các hệ sinh học vẫn hoạt động tốt.
Các nghiên cứu hiện nay thường dựa vào 5 chỉ số sinh học quan trọng để đánh giá tuổi sinh học.
1. Độ dài Telomere – “đồng hồ lão hóa của DNA”
Ở đầu mỗi nhiễm sắc thể có một đoạn bảo vệ gọi là Telomere.
Mỗi lần tế bào phân chia:
-
telomere ngắn lại một chút.
Khi telomere quá ngắn:
-
tế bào ngừng phân chia
-
cơ thể bước vào quá trình lão hóa.
Các nghiên cứu cho thấy:
-
người tập thể dục, ngủ tốt, ăn lành mạnh → telomere dài hơn.
2. Sức khỏe ty thể – “nhà máy năng lượng của tế bào”
Ty thể là bào quan tạo năng lượng ATP gọi là Mitochondrion.
Khi ty thể suy yếu:
-
cơ thể mệt mỏi
-
giảm sức bền
-
tăng stress oxy hóa.
Sự suy giảm chức năng ty thể được xem là một trong những nguyên nhân cốt lõi của lão hóa.
3. Mức độ viêm mạn tính
Các nhà khoa học gọi lão hóa hiện đại là:
“inflammaging” – lão hóa do viêm.
Viêm mạn tính liên quan tới nhiều bệnh:
-
Cardiovascular disease
-
Type 2 Diabetes
-
Alzheimer's disease
Chỉ số thường đo:
-
CRP
-
IL-6
-
TNF-alpha.
4. Độ nhạy insulin – chỉ số chuyển hóa
Insulin là hormone điều khiển đường huyết:
Insulin
Nếu cơ thể kháng insulin:
-
đường huyết tăng
-
mỡ nội tạng tăng
-
lão hóa nhanh.
Kháng insulin là nền tảng của:
-
Metabolic syndrome
-
tiểu đường type 2.
5. Đồng hồ biểu sinh – thước đo tuổi sinh học chính xác nhất
Đây là phương pháp mới gọi là:
Epigenetic Clock
Nó đo các thay đổi hóa học trên DNA (methyl hóa).
Từ đó có thể ước tính tuổi sinh học rất chính xác.
Một số người:
-
40 tuổi → tuổi sinh học 28
-
35 tuổi → tuổi sinh học 50.
Tóm lại – 5 chỉ số quyết định tuổi sinh học
1️⃣ độ dài Telomere
2️⃣ sức khỏe Ty thể
3️⃣ mức viêm mạn tính
4️⃣ độ nhạy insulin
5️⃣ đồng hồ biểu sinh (epigenetic clock).
✅ Điều thú vị là:
4 trong 5 chỉ số này có thể cải thiện mạnh nhờ lối sống.
Các yếu tố tác động mạnh nhất:
-
ngủ sâu
-
vận động
-
ăn uống lành mạnh
-
giảm stress
-
hệ vi sinh ruột khỏe.
