7 nguyên lý cốt lõi của Dưỡng sinh: “Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình” - Tuệ Tĩnh
Câu của Tuệ Tĩnh:
“Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần
Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình”
là 7 nguyên lý cốt lõi của dưỡng sinh phương Đông. Ý chính là giữ gìn ba gốc của con người: Tinh – Khí – Thần, rồi dùng lối sống và rèn luyện để duy trì chúng.
- Bế tinh (giữ tinh)
- “Tinh” là phần tinh hoa của cơ thể: sức sống, tinh lực, tinh thần, sinh lực sinh dục.
- “Bế tinh” không chỉ nghĩa là tiết chế tình dục, mà rộng hơn là không để cơ thể hao tổn quá mức:
- thức khuya kéo dài
- lao lực, làm việc quá sức
- suy nghĩ quá nhiều
- dùng chất kích thích, rượu bia
- phóng túng, căng thẳng kéo dài
- Người xưa cho rằng “tinh đầy thì khí mạnh, khí mạnh thì thần sáng”.
- Dưỡng khí
- “Khí” là năng lượng sống vận hành trong cơ thể.
- Dưỡng khí là nuôi và làm cho khí lưu thông tốt:
- thở sâu
- ngủ đủ
- ăn uống điều độ
- ở nơi không khí trong lành
- tập khí công, thiền, đi bộ, thể dục
- Theo Đông y, khí mạnh thì huyết lưu thông, cơ thể khỏe, ít bệnh.
- Tồn thần
- “Thần” là tinh thần, ý chí, sự minh mẫn, thần thái.
- Tồn thần nghĩa là giữ cho tinh thần ổn định, sáng suốt:
- không lo âu quá mức
- không giận dữ kéo dài
- giữ đầu óc thư thái, tập trung
- tránh bị cảm xúc cực đoan chi phối
- Nếu tinh và khí được giữ tốt thì thần sẽ vững. Người mất ngủ lâu ngày, lo lắng, suy nhược thường là “thần hao”.
- Thanh tâm
- “Thanh tâm” là giữ tâm trong, lòng nhẹ, sống ngay thẳng.
- Không để đầu óc luôn đầy ganh đua, hơn thua, sân hận, oán trách.
- Thực hành:
- sống đơn giản
- biết đủ
- thiền, đọc sách, gần thiên nhiên
- tránh để tâm bị cuốn vào quá nhiều thông tin và dục vọng
- Thanh tâm giúp thần kinh ổn định, ngủ ngon, huyết áp và tim mạch cũng tốt hơn.
- Quả dục
- “Quả dục” nghĩa là bớt ham muốn.
- Không phải là bỏ hết mong muốn, mà là không để dục vọng lấn át:
- tham tiền quá
- tham danh
- tham ăn, tham vui, tham sắc
- nghiện điện thoại, mạng xã hội, mua sắm, kích thích
- Ham muốn quá mức làm hao tinh, rối thần, sinh stress và bệnh tật. Người xưa coi quả dục là điều kiện để sống lâu, tâm yên.
- Thủ chân
- “Chân” ở đây là “chân nguyên” – bản chất tự nhiên, sức sống nguyên sơ của con người.
- Thủ chân là giữ cho cơ thể và tâm hồn không đi lệch khỏi trạng thái tự nhiên:
- ngủ đúng giờ
- ăn uống thuận tự nhiên
- sống chân thật, không giả tạo
- giữ cân bằng âm dương, làm việc – nghỉ ngơi hợp lý
- Nói đơn giản: sống đúng với quy luật tự nhiên và đúng với chính mình.
- Luyện hình
- “Hình” là thân thể.
- Luyện hình là rèn luyện cơ thể đều đặn:
- đi bộ
- yoga
- dưỡng sinh
- khí công
- tập tạ vừa phải
- lao động chân tay hợp lý
- Thân thể phải vận động thì khí huyết mới lưu thông; ngồi nhiều, ít vận động sẽ làm khí trệ, huyết ứ, dễ sinh bệnh.
Tóm lại, 7 nguyên lý có thể hiểu ngắn gọn như sau:
- Bế tinh: đừng làm mình kiệt sức
- Dưỡng khí: nuôi năng lượng sống
- Tồn thần: giữ tinh thần sáng suốt
- Thanh tâm: giữ lòng thanh thản
- Quả dục: bớt ham muốn
- Thủ chân: sống đúng tự nhiên
- Luyện hình: rèn thân mỗi ngày
