Tại sao người hiện đại ngày nay thiếu các vitamin nhóm B?
Người hiện đại ngày nay khá dễ thiếu vitamin nhóm B dù ăn đủ no, vì vitamin nhóm B chủ yếu nằm ở lớp cám, gan, thịt, trứng, đậu, rau xanh… trong khi lối sống hiện đại lại làm giảm cả lượng đưa vào lẫn khả năng hấp thu.
Những nguyên nhân phổ biến nhất:
- Ăn quá nhiều thực phẩm tinh chế
Cơm trắng, bánh mì trắng, mì, bún, phở, đường, bánh ngọt… đã bị loại bỏ phần cám và mầm – nơi chứa nhiều vitamin B, đặc biệt là B1, B3, B6. Ví dụ, gạo trắng chỉ còn một phần nhỏ B1 so với Gạo lứt. - Căng thẳng, thức khuya, làm việc trí óc nhiều
Khi stress, não và hệ thần kinh tiêu hao vitamin B nhanh hơn, đặc biệt là B1, B6 và B12. Người làm việc trí óc, dạy học, đầu tư, sử dụng máy tính nhiều hoặc ngủ ít thường tiêu hao vitamin nhóm B nhanh hơn mức bình thường. - Uống nhiều cà phê, trà, rượu bia
- Cà phê và trà có thể làm tăng thải vitamin B qua nước tiểu.
- Rượu bia còn làm giảm hấp thu B1, B6, folate và B12 trong ruột.
Người uống rượu nhiều là nhóm rất dễ thiếu B1.
- Ăn kiêng, giảm cân, bỏ bữa
Nhiều người ăn quá ít tinh bột tốt, ít thịt, ít đậu, bỏ bữa sáng hoặc chỉ ăn salad nên lượng vitamin B không đủ. - Đất và thực phẩm hiện đại nghèo vi chất hơn trước
Canh tác công nghiệp, đất bạc màu, thu hoạch sớm, bảo quản lâu khiến rau củ và ngũ cốc ngày nay thường chứa ít vitamin và khoáng chất hơn trước. - Chế biến làm mất vitamin B
Vitamin nhóm B tan trong nước và khá dễ mất khi:
- Vo gạo quá kỹ
- Bỏ nước luộc rau, nước cơm
- Nấu quá lâu, chiên rán nhiều
- Để thực phẩm lâu ngoài không khí
- Hệ tiêu hóa kém
Người lớn tuổi, người viêm dạ dày, trào ngược, dùng thuốc dạ dày, thuốc lợi tiểu, kháng sinh lâu ngày thường hấp thu B kém hơn, nhất là B12. - Ăn chay hoặc ít thực phẩm động vật
Vitamin B12 gần như chỉ có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa. Vì vậy người ăn chay trường rất dễ thiếu B12 nếu không bổ sung. - Dùng thuốc kéo dài
Một số thuốc làm giảm hấp thu hoặc tăng mất vitamin nhóm B:
- Thuốc dạ dày như Omeprazole, Pantoprazole → dễ thiếu B12
- Thuốc lợi tiểu như Furosemide → dễ thiếu B1
- Thuốc tiểu đường như Metformin → dễ thiếu B12
Vì vậy, nghịch lý của người hiện đại là “ăn nhiều nhưng vẫn thiếu chất”: thừa calo nhưng thiếu vi chất, đặc biệt là vitamin nhóm B.
Với nhịp sống của thầy – dạy học, đầu tư, làm việc trí óc nhiều – nhóm dễ thiếu nhất thường là B1 và B6. Nếu thường xuyên uống cà phê, ngủ muộn, ăn cơm trắng hoặc bỏ bữa sáng, nguy cơ càng cao. Một chế độ gồm Yến mạch, Trứng, Thịt lợn, Cá hồi, các loại hạt và rau xanh sẽ giúp giảm thiếu hụt đáng kể.
