Mụn hình thành do đâu? mụn mọc trên mặt phản chiếu bộ phận nào trong cơ thể? Tại sao tuổi thanh thiếu niên dễ nổi mụn hơn? tại sao mùa nóng lại dễ nổi mụn hơn mùa đông?

Mụn hình thành do đâu? mụn mọc trên mặt phản chiếu bộ phận nào trong cơ thể? Tại sao tuổi thanh thiếu niên dễ nổi mụn hơn? tại sao mùa nóng lại dễ nổi mụn hơn mùa đông?

Mụn hình thành khi lỗ chân lông bị bít tắc bởi bã nhờn, tế bào chết và vi khuẩn. Khi tuyến bã hoạt động mạnh, chất nhờn ứ lại trong nang lông sẽ tạo nên mụn đầu trắng, đầu đen; nếu viêm sẽ thành mụn đỏ, mụn mủ hoặc mụn bọc. Nguyên nhân thường gặp gồm:

• Tăng hormone androgen (tuổi dậy thì, trước kỳ kinh)
• Da tiết nhiều dầu
• Stress, thiếu ngủ
• Ăn nhiều đồ ngọt, sữa, đồ chiên dầu
• Mỹ phẩm gây bít tắc
• Sờ tay lên mặt, đeo khẩu trang bí, môi trường nóng ẩm
• Một số bệnh nội tiết hoặc thuốc (corticoid, thuốc nội tiết...)

Nhiều người cho rằng “mụn ở vị trí nào phản ánh bệnh ở cơ quan đó”, ví dụ trán là gan, cằm là nội tiết, má là phổi. Tuy nhiên y học hiện đại chưa chứng minh chắc chắn bản đồ “vùng phản chiếu” này. Dù vậy, vị trí mụn đôi khi gợi ý nguyên nhân thường gặp:

• Trán: hay liên quan đến dầu nhờn, tóc mái, mũ bảo hiểm, thiếu ngủ, stress.
• Mũi: tuyến dầu hoạt động mạnh nên dễ có mụn đầu đen.
• Má: thường do khẩu trang, điện thoại, gối bẩn, dị ứng mỹ phẩm.
• Quai hàm, cằm: dễ liên quan đến hormone, nhất là ở phụ nữ trước kỳ kinh hoặc rối loạn nội tiết.
• Quanh miệng: có thể liên quan đồ ăn nhiều dầu, kem đánh răng, liếm môi, kích ứng.

Tại sao mùa nóng dễ mọc mụn hơn?

• Trời nóng làm tuyến bã tiết dầu mạnh hơn.
• Mồ hôi nhiều khiến bụi bẩn và tế bào chết bám lại, dễ bít lỗ chân lông.
• Vi khuẩn gây mụn phát triển tốt hơn trong môi trường nóng ẩm.
• Thường xuyên đội mũ, khẩu trang, ra vào điều hòa khiến da bí và dễ kích ứng.

Thanh thiếu niên dễ mọc mụn hơn người trung niên và cao tuổi vì:

• Tuổi dậy thì làm hormone androgen tăng mạnh.
• Hormone này kích thích tuyến bã phát triển và tiết dầu nhiều.
• Tuyến bã của thanh thiếu niên lớn và hoạt động mạnh hơn người lớn tuổi.
• Da ở tuổi này cũng thay đổi nhanh, dễ bít tắc hơn.

Khoảng 85–95% thanh thiếu niên có mụn ở mức độ nào đó, thường bắt đầu từ 11–15 tuổi.

Ở người trung niên, nếu vẫn mọc mụn hoặc đột nhiên xuất hiện mụn nhiều, điều đó thường gợi ý:

1. Rối loạn nội tiết
   Đặc biệt nếu mụn mọc nhiều ở cằm, quai hàm, cổ. Ở phụ nữ có thể liên quan tiền mãn kinh, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc mất cân bằng hormone. Ở nam giới có thể liên quan stress kéo dài, testosterone thay đổi.
2. Stress và thiếu ngủ
   Cortisol tăng làm da tiết dầu nhiều hơn. Với công việc, áp lực, ngủ ít, người trung niên rất dễ nổi mụn dai dẳng.
3. Kháng insulin, ăn nhiều đường
   Người trung niên ăn nhiều đồ ngọt, thức khuya, ít vận động có thể dễ bị mụn kèm tăng cân, mỡ máu, gan nhiễm mỡ.
4. Mỹ phẩm hoặc thuốc
   Một số kem chống lão hóa, thuốc bổ nội tiết, corticoid, thuốc trị bệnh có thể gây mụn.
5. Có thể là dấu hiệu bệnh da khác
   Nếu mụn xuất hiện muộn sau 40–50 tuổi, nổi đột ngột, nhiều, ngứa hoặc không giống mụn tuổi trẻ, có thể không phải mụn trứng cá thông thường mà là:

• Viêm nang lông