Dưới đây là bộ 20 bài tập chương “Chuyển động và tốc độ” (Vật lí 7) được thiết kế theo đúng hướng bạn đang xây dựng: từ cơ bản → nâng cao, có tính tư duy và bẫy nhẹ.
🔰 PHẦN 1: 10 BÀI CƠ BẢN
Bài 1
Một người đi được 120 m trong 60 s. Tính tốc độ.
Bài 2
Một xe đạp đi với tốc độ 12 km/h trong 2 giờ. Tính quãng đường đi được.
Bài 3
Một ô tô đi được 150 km với tốc độ 50 km/h. Hỏi thời gian đi?
Bài 4
Đổi:
a) 36 km/h → m/s
b) 10 m/s → km/h
Bài 5
Hai bạn A và B cùng đi 1 quãng đường 100 m:
- A đi hết 20 s
- B đi hết 25 s
Ai đi nhanh hơn?
Bài 6
Một người đi bộ với tốc độ 4 km/h. Hỏi trong 30 phút đi được bao nhiêu km?
Bài 7
Một xe máy đi 180 km trong 3 giờ.
Tính tốc độ và đổi sang m/s.
Bài 8
Một vật chuyển động với tốc độ 5 m/s trong 10 s. Tính quãng đường.
Bài 9
Một học sinh đi từ nhà đến trường mất 15 phút với tốc độ 4 km/h.
Tính quãng đường từ nhà đến trường.
Bài 10
Một người đi xe đạp 10 km trong 40 phút.
Tính tốc độ theo km/h.
🚀 PHẦN 2: 10 BÀI NÂNG CAO
Bài 11 (trung bình – khá)
Một người đi:
- 2 km đầu với tốc độ 4 km/h
- 3 km sau với tốc độ 6 km/h
Tính tốc độ trung bình cả quãng đường.
Bài 12
Một xe đi 1/2 thời gian đầu với tốc độ 40 km/h,
1/2 thời gian sau với tốc độ 60 km/h.
Tính tốc độ trung bình.
Bài 13 (bẫy nhẹ)
Một người đi từ A đến B rồi quay lại A.
- Lúc đi: 5 km/h
- Lúc về: 3 km/h
Hỏi:
- Tốc độ trung bình?
- Vận tốc trung bình?
Bài 14
Hai xe xuất phát cùng lúc từ cùng một điểm:
- Xe A: 40 km/h
- Xe B: 60 km/h
Sau 2 giờ, khoảng cách giữa hai xe là bao nhiêu nếu:
a) đi cùng chiều
b) đi ngược chiều
Bài 15
Một xe đi từ A đến B dài 120 km:
- Đi nửa quãng đường đầu với 40 km/h
- Nửa sau với 60 km/h
Tính tốc độ trung bình.
Bài 16 (tư duy thời gian)
Một người dự định đi với tốc độ 5 km/h để đến đúng giờ.
Nhưng thực tế đi với 4 km/h nên đến muộn 30 phút.
Tính quãng đường.
Bài 17 (chuyển động tương đối – cơ bản)
Hai người cách nhau 10 km, đi ngược chiều nhau:
- Người A: 4 km/h
- Người B: 6 km/h
Sau bao lâu gặp nhau?
Bài 18 (tư duy tổng hợp)
Một xe đi:
- 1 giờ đầu: 30 km/h
- 2 giờ sau: 45 km/h
Tính:
- Tổng quãng đường
- Tốc độ trung bình
Bài 19 (bẫy quãng đường – thời gian)
Một người đi 3 giờ:
- 1 giờ đầu: 5 km/h
- 2 giờ sau: 3 km/h
Tính tốc độ trung bình.
Bài 20 (nâng cao – phân tích sai lầm)
Một học sinh nói:
“Tốc độ trung bình = trung bình cộng các tốc độ”
Hãy:
- Kiểm tra đúng/sai bằng ví dụ cụ thể
- Giải thích bản chất
Giải toàn bộ 20 bài theo 3 mức: dễ hiểu – thi 9 – thi 10
Dưới đây là lời giải toàn bộ 20 bài theo 3 mức:
- 🟢 Dễ hiểu (trình bày cơ bản)
- 🔵 Thi 9 (chuẩn chỉ, đủ ý)
- 🔴 Thi 10 (nhấn mạnh bản chất, tránh bẫy)
🔰 PHẦN 1: BÀI CƠ BẢN
Bài 1
🟢 v=120/60=2 m/s
🔵 Viết: v=st=12060=2 m/s
🔴 Nhận xét: tốc độ nhỏ → chuyển động chậm
Bài 2
🟢 s=v⋅t=12⋅2=24 km
🔵 Trình bày đầy đủ công thức
🔴 Nhấn: cùng tốc độ → quãng đường tỉ lệ thời gian
Bài 3
🟢 t=150/50=3 h
🔵 Viết công thức rõ
🔴 Nhận xét: vận tốc lớn → thời gian giảm
Bài 4
🟢
a) 36:3.6=10 m/s
b) 10⋅3.6=36 km/h
🔵 Giải thích quy đổi
🔴 Nhấn: phải nhớ hệ số 3,6
Bài 5
🟢
A: 100/20=5 m/s
B: 100/25= m/s → A nhanh hơn
🔵 So sánh rõ
🔴 Nhấn: cùng quãng đường → so sánh thời gian
Bài 6
🟢 t=0.5h⇒s=4⋅0.5=2 kmt
🔵 Đổi đơn vị trước khi tính
🔴 Nhấn: lỗi hay gặp là quên đổi phút → giờ
Bài 7
🟢
v=180/3=60 km/h
→ =60/3.6=16.7 m/s
🔵 Trình bày đủ 2 bước
🔴 Nhấn: đổi đơn vị cuối cùng
Bài 8
🟢 s=5⋅10=50 m
🔵 Viết rõ công thức
🔴 Nhấn: chuyển động đều
Bài 9
🟢
t=15 phuˊt=0.25h
s=4⋅0.25=1 km
🔵 Nhớ đổi đơn vị
🔴 Nhấn: bài kinh điển
Bài 10
🟢
t=40/60=2/3h
v=10÷(2/3)=15 km/h
🔵 Trình bày chuẩn
🔴 Nhấn: chia phân số
🚀 PHẦN 2: BÀI NÂNG CAO
Bài 11
🟢
t1=2/4=0.5h
t2=3/6=0.5h
→ tổng: 5km/1h=5km/h
🔵 Tính theo tổng quãng đường / tổng thời gian
🔴 Nhấn: không lấy trung bình cộng
Bài 12
🟢
Thời gian bằng nhau →
vtb=(40+60)/2=50 km/h
🔵 Giải thích
🔴 Nhấn: chỉ đúng khi thời gian bằng nhau
Bài 13
🟢
Tốc độ TB:
v=2s/s/5+s/3=3.75 km/h
Vận tốc TB = 0
🔵 Trình bày rõ
🔴 Nhấn: quay về vị trí cũ → độ dời = 0
Bài 14
🟢
a) cùng chiều: (60−40)⋅2=40km
b) ngược chiều: (60+40)⋅2=200km
🔵 Giải thích vận tốc tương đối
🔴 Nhấn: cộng – trừ tốc độ
Bài 15
🟢
t1=60/40=1.5h
t2=60/60=1h
→ vtb=120/2.5=48km/H
🔵 Làm đủ bước
🔴 Nhấn: không lấy trung bình 40 và 60
Bài 16
🟢
Gọi s
s4−s5=0.5⇒s=10 km
🔵 Trình bày phương trình
🔴 Nhấn: bài “chênh lệch thời gian”
Bài 17
🟢
t=10/(4+6)=1h
🔵 Giải rõ
🔴 Nhấn: chuyển động ngược chiều → cộng
Bài 18
🟢
s=30+90=120km
t=3h
→ vtb=40km/h
🔵 Đầy đủ
🔴 Nhấn: tốc độ TB ≠ trung bình tốc độ
Bài 19
🟢
s=5+6=11km
v=11/3≈3.67km/h
🔵 Chuẩn
🔴 Nhấn: phải tính quãng đường từng đoạn
Bài 20
🟢 Sai
Ví dụ:
Đi 1h: 30 km/h
Đi 1h: 60 km/h
→ TB = 45 (đúng)
Nhưng nếu:
- đi 30 km (30 km/h)
- đi 30 km (60 km/h)
→ TB = 40 km/h ≠ 45
🔵 Giải thích rõ
🔴 Kết luận bản chất:
👉 Tốc độ TB = tổng quãng đường / tổng thời gian
👉 Không phải trung bình cộng (trừ trường hợp đặc biệt)
🎯 KẾT LUẬN CHIẾN LƯỢC (quan trọng với dạy học)
Học sinh yếu sai ở:
- Không đổi đơn vị
- Nhầm công thức
Học sinh khá sai ở:
- Tốc độ trung bình
Học sinh giỏi sai ở:
- Bản chất (lấy trung bình sai, nhầm vận tốc)
