Vitamin B5 (Pantothenic acid)
Công thức hóa học của Vitamin B5
Tên hóa học:
Pantothenic acid
Công thức:
C9H17NO5
Khối lượng phân tử khoảng:
219.24 g/mol
Vitamin B5 tan trong nước, là tiền chất để tạo:
- Coenzyme A (CoA)
- ACP (Acyl Carrier Protein) trong tổng hợp acid béo.
Công thức của Coenzyme A
Coenzyme A là phân tử cực lớn, phức tạp.
Công thức:
C21H36N7O16P3S
Trong cấu trúc CoA có:
- vitamin B5
- ADP
- cysteine chứa sulfur (S)
Nhóm sulfur (-SH) là “tay cầm hoạt động” để vận chuyển acetyl và acid béo.
Ví dụ:
Acetyl+CoA→Acetyl-CoA\text{Acetyl} + CoA \rightarrow \text{Acetyl-CoA}
Tác dụng của Vitamin B5 đối với cơ thể
1. Tạo năng lượng ATP
Vai trò nổi tiếng nhất.
B5 → CoA → Acetyl-CoA → Krebs cycle → ATP
Acetyl-CoA→Krebs Cycle→ATP\text{Acetyl-CoA} \rightarrow \text{Krebs Cycle} \rightarrow ATP
Thiếu B5:
- mệt mỏi
- yếu cơ
- giảm chịu stress
- giảm chuyển hoá.
2. Chuyển hóa cả 3 đại chất
B5 cần cho:
- đường
- mỡ
- protein
vì tất cả đều phải “đi qua” Acetyl-CoA.
3. Tổng hợp hormone steroid
B5 tham gia tạo:
- cortisol
- testosterone
- estrogen
- progesterone
Tuyến thượng thận dùng rất nhiều CoA.
4. Tạo acetylcholine cho não
Acetylcholine:
- trí nhớ
- tập trung
- dẫn truyền thần kinh
được tạo từ acetyl-CoA.
5. Tổng hợp và đốt acid béo
B5 tham gia:
- tạo màng tế bào
- tạo myelin thần kinh
- beta oxidation đốt mỡ.
6. Hỗ trợ gan và giải độc
Gan cần CoA để:
- chuyển hóa thuốc
- giải độc
- chuyển hóa rượu.
B5 có nhiều ở bộ phận nào của cơ thể?
B5 hiện diện khắp cơ thể vì tế bào nào cũng cần ATP.
Nhưng tập trung nhiều ở:
- gan
- thượng thận
- tim
- não
- thận
- cơ
Đặc biệt:
tuyến thượng thận dùng B5 rất mạnh để tạo cortisol khi stress.
Thực phẩm giàu Vitamin B5 tự nhiên
Tên “pantothenic” nghĩa là:
“ở khắp nơi”.
Nên B5 có trong rất nhiều thực phẩm.
Nhóm cực giàu B5
Nội tạng động vật
- gan bò
- gan gà
- tim
- thận
Trứng
Đặc biệt lòng đỏ.
Thịt và cá
- bò
- gà
- cá hồi
- cá ngừ
Nấm
- shiitake
- nấm mỡ
- nấm hương
Quả bơ và các loại đậu
- avocado
- đậu lăng
- đậu Hà Lan
Ngũ cốc nguyên cám
- yến mạch
- gạo lứt
- lúa mì nguyên cám
Nhu cầu hằng ngày (AI)
Người lớn:
khoảng 5 mg/ngày.
Phụ nữ mang thai và cho con bú cần cao hơn.
Một điểm thú vị
Vi khuẩn đường ruột cũng có thể tạo một phần B5.
Cho nên:
- hệ vi sinh khỏe
- ăn đa dạng
- ít ultra processed food
thường ít thiếu B5 thực sự.
