Đây cũng là một câu hỏi mà tâm lý học đã nghiên cứu rất nhiều. Tuy nhiên, cũng giống như phụ nữ, cần tránh suy nghĩ rằng "mọi đàn ông đều giống nhau". Điều đúng hơn là:
Đàn ông có những xu hướng tâm lý trung bình khác phụ nữ ở một số khía cạnh, nhưng sự khác biệt giữa hai người đàn ông bất kỳ có thể lớn hơn sự khác biệt trung bình giữa nam và nữ.
Những xu hướng dưới đây tổng hợp từ tâm lý học phát triển, tâm lý học xã hội, tâm lý học tiến hóa và nghiên cứu về động lực.
Bản đồ tâm lý đàn ông theo vòng đời
| Độ tuổi | Điều thường quan tâm | Nhu cầu tâm lý nổi bật |
|---|---|---|
| 0–5 | An toàn, khám phá | Được bảo vệ, được khuyến khích |
| 6–12 | Thi đấu, kỹ năng | Năng lực, được công nhận |
| 13–18 | Bạn bè, vị thế | Bản sắc, độc lập |
| 19–30 | Sự nghiệp, tình yêu | Thành công, tự chủ |
| 31–45 | Gia đình, tài chính | Trách nhiệm, thành tựu |
| 46–60 | Di sản, ảnh hưởng | Ý nghĩa, dẫn dắt |
| 60+ | Gia đình, sức khỏe | Bình an, được tôn trọng |
0–5 tuổi: Muốn khám phá
Thường thích:
- Leo trèo.
- Xe cộ.
- Khối lắp ghép.
- Khám phá.
- Chơi vận động.
Đây là giai đoạn hình thành cảm giác an toàn và sự tò mò về thế giới.
6–12 tuổi: Muốn chứng minh năng lực
Nhiều bé trai thích:
- Thi đấu.
- Thử thách.
- Trò chơi có luật.
- Được thắng.
- Được giáo viên và cha mẹ công nhận.
Theo tâm lý học phát triển, trẻ ở tuổi này rất nhạy với cảm giác "mình làm được". Khi được khuyến khích đúng cách, các em dễ xây dựng sự tự tin và tính kiên trì.
13–18 tuổi: Muốn khẳng định bản thân
Nhiều nam thiếu niên quan tâm đến:
- Bạn bè.
- Thể thao.
- Game.
- Ngoại hình.
- Người mình thích.
- Thành tích.
Vì sao?
Đây là giai đoạn xây dựng bản sắc cá nhân và tìm kiếm vị trí trong nhóm bạn. Đồng thời, hormone và não bộ khiến các em thường thích trải nghiệm mới và cạnh tranh nhiều hơn.
19–30 tuổi: Muốn tạo dựng sự nghiệp
Nhiều người tập trung vào:
- Công việc.
- Thu nhập.
- Khởi nghiệp.
- Học kỹ năng.
- Xây dựng mối quan hệ.
Điều họ thường tìm kiếm là cảm giác tự chủ và có năng lực, cùng với những mối quan hệ tin cậy.
31–45 tuổi: Muốn hoàn thành trách nhiệm
Nếu đã có gia đình, nhiều người cân bằng giữa:
- Công việc.
- Vợ chồng.
- Con cái.
- Tài chính.
- Cha mẹ hai bên.
Điều thường được mong muốn là:
- Được tin tưởng.
- Có khả năng chăm lo cho gia đình.
- Được tôn trọng trong vai trò của mình.
- Có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.
46–60 tuổi: Muốn tạo ảnh hưởng
Nhiều người bắt đầu nghĩ đến:
- Đào tạo lớp trẻ.
- Thành tựu lâu dài.
- Danh tiếng.
- Sức khỏe.
- Những điều có ý nghĩa.
Trên 60 tuổi: Muốn bình an
Nhiều người coi trọng:
- Gia đình.
- Cháu.
- Bạn bè lâu năm.
- Sức khỏe.
- Cuộc sống ổn định.
Điều nhiều nghiên cứu ghi nhận về nhu cầu tâm lý của nam giới
Mặc dù không đúng với tất cả mọi người, nhiều nghiên cứu cho thấy đàn ông thường đánh giá cao các nhu cầu sau:
1. Cảm giác có năng lực
Được giải quyết vấn đề.
Được tạo ra giá trị.
Được làm điều mình giỏi.
2. Được tôn trọng
Nhiều nghiên cứu về quan hệ vợ chồng cho thấy cảm giác được tôn trọng là một yếu tố rất quan trọng đối với nhiều nam giới, tương tự như cảm giác được yêu thương đối với nhiều phụ nữ. Tuy nhiên, cả hai giới đều cần cả yêu thương lẫn tôn trọng.
3. Tự chủ
Nhiều đàn ông mong muốn:
- Được tự quyết.
- Có quyền lựa chọn.
- Không bị kiểm soát quá mức.
Điều này phù hợp với Thuyết Tự Quyết (Self-Determination Theory), vốn áp dụng cho cả nam và nữ.
4. Được công nhận
Ví dụ:
- Đồng nghiệp ghi nhận.
- Gia đình ghi nhận.
- Con cái tự hào.
- Xã hội đánh giá tích cực.
Sự ghi nhận này không nhất thiết phải là danh tiếng lớn; với nhiều người, chỉ cần thấy nỗ lực của mình có ý nghĩa.
5. Có mục tiêu
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có mục tiêu rõ ràng trong công việc, gia đình hoặc sở thích giúp tăng động lực và sức khỏe tinh thần.
Điều đàn ông thường không nói
Một số nghiên cứu về chuẩn mực giới cho thấy nhiều nam giới có xu hướng:
- Ít chia sẻ cảm xúc hơn.
- Muốn tự giải quyết vấn đề.
- Chỉ tìm kiếm hỗ trợ khi áp lực đã lớn.
Điều này không có nghĩa họ không cần hỗ trợ, mà đôi khi họ lo ngại việc bộc lộ cảm xúc sẽ bị đánh giá.
Nếu so sánh xu hướng trung bình
| Phụ nữ (xu hướng trung bình) | Đàn ông (xu hướng trung bình) |
|---|---|
| Quan tâm nhiều đến chất lượng mối quan hệ | Quan tâm nhiều đến cảm giác có năng lực và tự chủ |
| Dễ chia sẻ cảm xúc hơn | Ít bộc lộ cảm xúc hơn |
| Nhạy cảm hơn với sự gắn kết xã hội | Thường thích giải quyết vấn đề trực tiếp hơn |
| Tìm kiếm sự thấu hiểu | Tìm kiếm sự tin tưởng và tôn trọng |
Đây chỉ là xu hướng trung bình, không phải quy luật áp dụng cho mọi người.
Tóm lại
Nếu phải rút gọn tâm lý của nhiều đàn ông qua các giai đoạn, có thể hình dung như sau:
- Tuổi thơ: "Hãy cho tôi khám phá."
- Thiếu niên: "Hãy để tôi chứng minh bản thân."
- Thanh niên: "Tôi muốn xây dựng tương lai."
- Trung niên: "Tôi muốn chăm lo và tạo ra giá trị."
- Cao tuổi: "Tôi muốn cuộc sống của mình có ý nghĩa."
Ở mọi giai đoạn, những nhu cầu như được yêu thương, được tôn trọng, có cảm giác an toàn, có năng lực, có các mối quan hệ tin cậy và có mục tiêu sống đều quan trọng đối với hầu hết mọi người, bất kể giới tính. Khác biệt chủ yếu nằm ở mức độ ưu tiên và cách mỗi cá nhân thể hiện những nhu cầu đó.
