Những kiến thức này có nguồn từ các sách nền tảng của Traditional Chinese Medicine như Huangdi Neijing và Shang Han Lun.
1. Âm dương của 12 kinh lạc trong cơ thể
Theo Đông y, cơ thể có 12 kinh chính, chia thành:
-
6 kinh âm
-
6 kinh dương
Đây là hệ thống vận hành khí – huyết – năng lượng sinh học của cơ thể.
6 kinh âm
Chạy từ chân → lên ngực → tay.
| Kinh | Thuộc tạng | Tính |
|---|---|---|
| Thái âm phế | Phổi | âm |
| Quyết âm tâm bào | tim | âm |
| Thiếu âm tâm | tim | âm |
| Thái âm tỳ | tiêu hóa | âm |
| Thiếu âm thận | thận | âm |
| Quyết âm can | gan | âm |
Vai trò:
-
nuôi dưỡng
-
sinh huyết
-
điều hòa nội tạng
6 kinh dương
Chạy từ tay → đầu → chân.
| Kinh | Thuộc phủ | Tính |
|---|---|---|
| Đại trường | ruột già | dương |
| Tam tiêu | chuyển hóa | dương |
| Tiểu trường | ruột non | dương |
| Vị | dạ dày | dương |
| Bàng quang | tiết niệu | dương |
| Đởm | mật | dương |
Vai trò:
-
vận động
-
chuyển hóa
-
bảo vệ cơ thể
Chu kỳ vận hành khí của 12 kinh
Trong Đông y có đồng hồ sinh học kinh lạc.
Ví dụ:
| Giờ | Kinh |
|---|---|
| 3–5h | phế |
| 5–7h | đại trường |
| 7–9h | vị |
| 9–11h | tỳ |
| 11–13h | tâm |
| 13–15h | tiểu trường |
| 15–17h | bàng quang |
| 17–19h | thận |
| 19–21h | tâm bào |
| 21–23h | tam tiêu |
| 23–1h | đởm |
| 1–3h | can |
Ví dụ:
-
hay thức 1–3h sáng → can khí có vấn đề
-
ho 3–5h sáng → phế yếu
2. Âm dương của thức ăn (80% người ăn sai)
Trong Đông y, thực phẩm chia:
Thực phẩm dương
Tính ấm – nóng – sinh nhiệt
Ví dụ:
| Thực phẩm |
|---|
| gừng |
| quế |
| thịt dê |
| thịt chó |
| hành |
| tỏi |
Tác dụng:
-
tăng nhiệt
-
tăng tuần hoàn
-
chống lạnh
Thực phẩm âm
Tính mát – lạnh – dưỡng dịch
Ví dụ:
| Thực phẩm |
|---|
| dưa hấu |
| lê |
| rau má |
| đậu xanh |
| mướp |
| rong biển |
Tác dụng:
-
thanh nhiệt
-
giải độc
-
bổ dịch
Sai lầm rất phổ biến hiện nay
1. Ăn quá nhiều đồ lạnh
Ví dụ:
-
nước đá
-
trà sữa
-
kem
Hậu quả:
→ hại tỳ dương
Triệu chứng:
-
đầy bụng
-
tiêu chảy
-
mệt mỏi
2. Ăn quá nhiều đồ cay nóng
Ví dụ:
-
ớt
-
rượu
→ dương quá mạnh
Hậu quả:
-
nổi mụn
-
viêm
-
táo bón
Nguyên tắc ăn uống của Đông y
1️⃣ Đông ăn nóng hơn
2️⃣ Hè ăn mát hơn
3️⃣ Người lạnh → ăn ấm
4️⃣ Người nóng → ăn mát
3. 10 dấu hiệu trên khuôn mặt cho biết âm hư hay dương hư
Đông y gọi là vọng chẩn.
Dấu hiệu âm hư
1️⃣ da mặt đỏ nhẹ
2️⃣ mắt khô
3️⃣ môi khô
4️⃣ gò má đỏ
5️⃣ hay nóng trong
6️⃣ ngủ không sâu
7️⃣ ra mồ hôi trộm
8️⃣ lưỡi đỏ ít rêu
9️⃣ người gầy
10️⃣ khát nước
Dấu hiệu dương hư
1️⃣ mặt nhợt nhạt
2️⃣ môi nhạt
3️⃣ mắt lờ đờ
4️⃣ quầng mắt đen
5️⃣ sợ lạnh
6️⃣ tay chân lạnh
7️⃣ phù nhẹ
8️⃣ tiêu hóa kém
9️⃣ hay buồn ngủ
10️⃣ lưỡi nhạt
4. 5 bài thuốc cổ phương điều chỉnh âm dương rất mạnh
Đây là các bài thuốc kinh điển trong Đông y.
1. Tứ quân tử thang
Nguồn từ Taiping Huimin Heji Ju Fang
Công dụng:
👉 bổ tỳ khí
Thành phần:
-
nhân sâm
-
bạch truật
-
phục linh
-
cam thảo
Chữa:
-
mệt mỏi
-
ăn kém
-
tiêu hóa yếu
2. Lục vị địa hoàng hoàn
Bài thuốc nổi tiếng bổ thận âm.
Thành phần:
-
thục địa
-
sơn thù
-
sơn dược
-
trạch tả
-
mẫu đơn bì
-
phục linh
Chữa:
-
nóng trong
-
đau lưng
-
mất ngủ
-
tiểu đêm
3. Bát vị quế phụ hoàn
Bổ thận dương
Thêm:
-
quế
-
phụ tử
Chữa:
-
lạnh người
-
yếu sinh lý
-
tiểu nhiều
4. Tiêu dao tán
Điều hòa can – tỳ
Chữa:
-
stress
-
đau đầu
-
rối loạn tiêu hóa
5. Thanh nhiệt giải độc thang
Chữa:
-
viêm
-
mụn
-
nóng trong
5. Bí quyết dưỡng sinh của các danh y cổ đại
Theo Sun Simiao, một đại danh y Trung Hoa sống hơn 100 tuổi:
Ông nói 4 nguyên tắc sống thọ:
1️⃣ ăn uống điều độ
2️⃣ ngủ sớm
3️⃣ ít giận
4️⃣ vận động nhẹ
6. Một nguyên lý cực sâu của Đông y
Danh y cổ nói:
“Bệnh của con người 70% do ăn uống, 20% do cảm xúc, 10% do ngoại tà.”
Nghĩa là:
👉 ăn sai → âm dương lệch → sinh bệnh

