Xích đạo là mặt phẳng vuông góc với trục quay của Trái Đất, đi qua tâm Trái Đất.
Đây là vĩ tuyến 0° — mốc tự nhiên, không do con người đặt ra.
Từ Xích đạo:
Kéo lên phía Bắc → các vĩ tuyến 1°, 2°, … đến 90° Bắc (Cực Bắc).
Kéo xuống phía Nam → các vĩ tuyến 1°, 2°, … đến 90° Nam (Cực Nam).
📏 Vĩ độ của một điểm được đo bằng góc giữa mặt phẳng Xích đạo và đường thẳng nối tâm Trái Đất đến điểm đó.
🕰️ 3. Cách xác định kinh tuyến
🔹 Gốc: Kinh tuyến gốc đi qua Greenwich (Anh)
Đây là kinh tuyến 0° — được quốc tế thống nhất chọn năm 1884 tại Hội nghị Washington.
Nó đi qua Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich.
Từ đó:
Đếm sang phía Đông → kinh độ Đông (E), từ 0° đến 180°E,
Đếm sang phía Tây → kinh độ Tây (W), từ 0° đến 180°W.
📏 Kinh độ của một điểm được đo bằng góc giữa mặt phẳng kinh tuyến gốc và mặt phẳng kinh tuyến đi qua điểm đó.
⚙️ 4. Tổng kết cơ chế xác định
Loại đường
Dựa vào đâu?
Gốc
Cách đo
Vĩ tuyến
Trục quay Trái Đất và mặt phẳng Xích đạo
Vĩ tuyến 0° (Xích đạo)
Góc giữa mặt phẳng Xích đạo và điểm cần xác định
Kinh tuyến
Quy ước quốc tế (Hội nghị 1884)
Kinh tuyến Greenwich (0°)
Góc giữa mặt phẳng kinh tuyến gốc và kinh tuyến của điểm đó
🧩 5. Kết luận dễ nhớ:
🔹 Vĩ tuyến dựa trên hiện tượng tự nhiên — trục quay Trái Đất và mặt phẳng Xích đạo. 🔹 Kinh tuyến dựa trên quy ước nhân tạo, chọn Greenwich (Anh) làm mốc gốc 0°.
Cả hai kết hợp lại tạo thành “mạng lưới tọa độ địa lý” giúp xác định chính xác vị trí của mọi điểm trên Trái Đất 🌎.
KINH TUYẾN BÊN TRÁI KINH TUYẾN GỐC LÀ ĐÔNG HAY TÂY?
🌍 Rất hay! Câu hỏi này kiểm tra hiểu biết về hướng Đông – Tây trên bản đồ và địa cầu. Câu trả lời là:
🔹 Các kinh tuyến nằm bên trái kinh tuyến gốc (Greenwich) là kinh tuyến Tây (W). 🔹 Các kinh tuyến nằm bên phải kinh tuyến gốc là kinh tuyến Đông (E).
🧭 Giải thích chi tiết:
Trên quả địa cầu hoặc bản đồ thế giới (loại thông dụng có hướng Bắc ở trên, Nam ở dưới, Đông bên phải, Tây bên trái):
Kinh tuyến gốc (0°) đi qua Greenwich – nước Anh.
Từ Greenwich:
Đếm về bên phải (phía Đông) → các kinh độ Đông (E): 0° → 180°E.
Đếm về bên trái (phía Tây) → các kinh độ Tây (W): 0° → 180°W.
📍 Ví dụ:
Địa điểm
Vị trí so với Greenwich
Kinh độ
Hà Nội (Việt Nam)
Bên phải (phía Đông)
~105°Đ (105°E)
New York (Mỹ)
Bên trái (phía Tây)
~74°T (74°W)
✅ Tóm lại:
Bên trái kinh tuyến gốc là Tây (W), Bên phải kinh tuyến gốc là Đông (E).
🎯 Bạn đang ôn tập kiến thức Phổ thông chuẩn bị cho Kỳ thi Tốt nghiệp THPT & Đánh giá năng lực HSA?
Ngoài phần Khoa học (Lịch sử – Địa lý – Vật lý – Hóa – Sinh), Tư duy Định lượng (Toán học) chiếm trọng số quyết định trong bài thi HSA ĐHQGHN & TSA Bách Khoa. Bấm làm thử miễn phí đề chuẩn cấu trúc mới 3 phần ngay tại: