Câu này là xương sống của hiểu đúng về dinh dưỡng – não – viêm – chuyển hoá. Tôi đi theo đúng đường sinh học của carbohydrate trong cơ thể, từng chặng, rất mạch lạc.

---

🧠🧬 ĐƯỜNG ĐI CỦA CARBOHYDRATE TRONG CƠ THỂ NGƯỜI

TỔNG QUAN 1 DÒNG

---

1️⃣ CARBOHYDRATE VÀO MIỆNG – KHỞI ĐỘNG TỪ NÃO

🦷 Miệng

• Nhai → tăng diện tích tiếp xúc

• Enzyme α-amylase (ptyalin) trong nước bọt:

  • Bắt đầu cắt tinh bột → dextrin + maltose

📌 Nếu:

• Ăn nhanh, không nhai → tiêu hoá kém từ gốc

• Stress → amylase ↓ → carb dễ gây đầy – viêm

👉 Ngay từ miệng đã có trục não – tiêu hoá.

---

2️⃣ DẠ DÀY – TẠM DỪNG

• Môi trường acid (pH ~2)

• Amylase bị bất hoạt

• Carb không tiêu hoá thêm nhiều

📌 Nhưng:

• Dạ dày quyết định tốc độ tống thức ăn

• Có đạm + mỡ → carb xuống ruột chậm hơn → tốt hơn

---

3️⃣ RUỘT NON – TRUNG TÂM TIÊU HOÁ & HẤP THU

🧪 Tại tá tràng

• Amylase tụy:

  • Tinh bột → maltose, maltotriose

🧬 Tại bờ bàn chải ruột

Enzyme:

• Maltase

• Sucrase

• Lactase

👉 Biến tất cả carb tiêu hoá được thành:

• Glucose

• Fructose

• Galactose

---

4️⃣ HẤP THU QUA THÀNH RUỘT – CỬA NGÕ QUAN TRỌNG

🚪 Cơ chế hấp thu

👉 Glucose & galactose có kiểm soát
👉 Fructose dễ quá tải gan

---

5️⃣ VỀ GAN – TRẠM ĐIỀU PHỐI TRUNG TÂM

Sau ruột:

Gan xử lý carb theo 4 hướng

(1) Cấp glucose cho máu

• Duy trì đường huyết ~4–6 mmol/L

• Não phụ thuộc glucose

(2) Dự trữ glycogen

• Gan: ~100g

• Cơ: ~400g

(3) Chuyển thành mỡ (lipogenesis)

• Khi ăn quá nhiều carb nhanh

• Đặc biệt từ fructose

(4) Để lại cho ruột già (RS)

• Tinh bột kháng không bị tiêu hoá

• Đi thẳng xuống đại tràng

---

6️⃣ CARB KHÔNG TIÊU HOÁ → RUỘT GIÀ (PHẦN CỰC KỲ QUAN TRỌNG)

🌱 Tại đại tràng

• RS + chất xơ
  → vi khuẩn lên men
  → tạo:

• Butyrate

• Acetate

• Propionate

👉 Đây là nơi carb quyết định nuôi não hay nuôi viêm.

---

7️⃣ TẠI TẾ BÀO – CARB ĐƯỢC DÙNG RA SAO?

🔋 Glucose vào tế bào qua insulin

3 con đường chính

(1) Đốt năng lượng (glycolysis)

(2) Dự trữ glycogen

• Khi năng lượng dư vừa phải

(3) Chuyển thành mỡ

• Khi:

  • insulin cao

  • vận động thấp

---

8️⃣ NÃO DÙNG CARB THẾ NÀO?

• Não tiêu thụ ~20% glucose toàn cơ thể

• Không dự trữ glucose

• Cần nguồn đều – ổn định

📌 Carb vào chậm – đều → não tỉnh
📌 Carb vào nhanh – sốc → não mệt sau đó

---

9️⃣ VÌ SAO CÙNG LÀ CARB MÀ TÁC DỤNG KHÁC NHAU?

So sánh nhanh

---

🔑 TÓM LẠI BẰNG 1 SƠ ĐỒ

---

🎯 CÂU CHỐT (RẤT QUAN TRỌNG)

Carbohydrate không xấu.
Chỉ có: tiêu hoá sai – hấp thu sai – chuyển hoá sai.