Nguyên nhân của hiện tượng vôi hoá mạch – xơ vữa mạch – cục máu đông
Câu hỏi rất “đúng gốc rễ sinh học” 👍
Ba hiện tượng vôi hoá mạch – xơ vữa mạch – cục máu đông thực ra liên quan chặt chẽ với nhau, thường đi theo một chuỗi tiến triển, không phải ba bệnh rời rạc.
Mình đi từ bản chất → nguyên nhân sâu → yếu tố thúc đẩy, nói dễ hiểu nhưng đúng y khoa nhé.
I. BẢN CHẤT CHUNG (gốc của cả 3)
👉 Tổn thương nội mạc mạch máu + viêm mạn tính mức thấp
Khi lớp nội mạc (lớp lót trong lòng mạch) bị tổn thương:
-
Mạch mất đàn hồi
-
Dễ bám mỡ – canxi – tiểu cầu
-
Máu dễ đông hơn
Từ đó sinh ra:
-
Xơ vữa
-
Vôi hóa
-
Huyết khối (cục máu đông)
II. NGUYÊN NHÂN GÂY XƠ VỮA MẠCH (KHỞI ĐẦU)
1️⃣ Rối loạn mỡ máu (quan trọng nhất)
-
LDL cao (cholesterol “xấu”)
-
Triglyceride cao
-
HDL thấp
➡️ LDL bị oxy hóa, chui vào thành mạch → kích hoạt viêm → hình thành mảng xơ vữa
❗ Không phải ăn mỡ nhiều là xơ vữa
❗ Mà là mỡ + viêm + oxy hóa
2️⃣ Đường huyết cao – kháng insulin
-
Tiểu đường, tiền tiểu đường
-
Ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế
➡️ Đường glycat hóa thành mạch → mạch xù xì – dễ bám mỡ
3️⃣ Hút thuốc lá
-
Nicotine + CO phá hủy nội mạc
-
Làm LDL dễ oxy hóa
-
Tăng đông máu
➡️ Người hút thuốc:
⚠️ Xơ vữa sớm hơn 10–15 năm
4️⃣ Tăng huyết áp mạn tính
-
Áp lực cơ học bào mòn nội mạc
-
Mạch phản ứng bằng cách dày lên – xơ cứng
III. NGUYÊN NHÂN VÔI HÓA MẠCH MÁU
⚠️ Vôi hóa KHÔNG phải do uống nhiều canxi đơn thuần
1️⃣ Viêm mạn + xơ vữa lâu ngày
-
Mảng xơ vữa “già”
-
Cơ thể “vá” bằng canxi → mạch cứng như ống nhựa
➡️ Vôi hóa là giai đoạn muộn của xơ vữa
2️⃣ Rối loạn chuyển hóa canxi
-
Thiếu vitamin K2
-
Thiếu magie
-
Thừa canxi nhưng không vào xương
➡️ Canxi “đi lạc” vào:
-
Thành mạch
-
Van tim
-
Thận
3️⃣ Suy thận mạn
-
Rối loạn Ca–P
-
Tăng phospho máu
➡️ Vôi hóa mạch rất nhanh, rất nặng
4️⃣ Tuổi cao – nội tiết suy giảm
-
Estrogen (nữ)
-
Testosterone (nam)
➡️ Mất bảo vệ mạch máu
IV. NGUYÊN NHÂN CỤC MÁU ĐÔNG (HUYẾT KHỐI)
1️⃣ Tam giác Virchow (y học kinh điển)
🔺 Tổn thương thành mạch
🔺 Dòng máu chậm
🔺 Tăng đông máu
Chỉ cần 1 trong 3 là nguy hiểm, đủ 3 là rất cao.
2️⃣ Dòng máu chậm
-
Ít vận động
-
Ngồi lâu, nằm lâu
-
Suy tim
-
Giãn tĩnh mạch
3️⃣ Máu “đặc”
-
Mất nước
-
Viêm
-
Ung thư
-
Thai kỳ
-
Thuốc tránh thai
4️⃣ Mảng xơ vữa bị nứt
➡️ Tiểu cầu bám vào → hình thành cục máu đông cấp
➡️ Gây:
-
Nhồi máu cơ tim
-
Đột quỵ
-
Tắc mạch phổi
V. CHUỖI TIẾN TRIỂN ĐIỂN HÌNH
VI. NHỮNG NGUYÊN NHÂN “ÂM THẦM” HAY BỊ BỎ QUA
-
Stress mạn tính → cortisol cao
-
Ngủ kém → viêm tăng
-
Thiếu nắng → thiếu vitamin D
-
Thiếu K2, Mg
-
Rối loạn hệ vi sinh ruột
VII. TÓM TẮT 1 CÂU DỄ NHỚ
Xơ vữa = mỡ + viêm
Vôi hóa = xơ vữa lâu ngày + rối loạn canxi
Cục máu đông = tổn thương mạch + máu đặc + dòng máu chậm
