Sỏi tiết niệu là gì?
Sỏi tiết niệu là các tinh thể khoáng chất kết tinh trong:
-
Thận
-
Niệu quản
-
Bàng quang
-
Niệu đạo
Khi nước tiểu quá cô đặc → khoáng chất kết tinh → tạo sỏi.
1️⃣ Các loại sỏi tiết niệu thường gặp
1️⃣ Sỏi canxi oxalate (phổ biến nhất ~70–80%)
-
Thường do nước tiểu cô đặc
-
Oxalate cao (trà đặc, rau bina, chocolate)
-
Uống ít nước
2️⃣ Sỏi axit uric
-
Gặp ở người:
-
Gout
-
Ăn nhiều thịt đỏ
-
Chuyển hóa kém
-
-
Thường xảy ra khi nước tiểu có pH thấp (<5.5)
3️⃣ Sỏi struvite (nhiễm trùng)
-
Liên quan vi khuẩn tiết niệu
-
Thường gặp ở nữ nhiều hơn
-
Có thể phát triển nhanh
4️⃣ Sỏi cystine (hiếm)
-
Do rối loạn di truyền
-
Tái phát nhiều lần
2️⃣ Nguyên nhân gây sỏi tiết niệu
1️⃣ Uống ít nước (nguyên nhân hàng đầu)
Nước tiểu cô đặc → khoáng chất lắng đọng.
2️⃣ Ăn quá nhiều muối
Muối cao → tăng thải canxi qua nước tiểu.
3️⃣ Ăn nhiều đạm động vật
-
Tăng axit uric
-
Giảm citrate (chất chống tạo sỏi)
4️⃣ Mỡ bụng & kháng insulin
Kháng insulin → nước tiểu toan hơn → tăng sỏi uric.
5️⃣ Ít vận động
-
Canxi từ xương tăng thải ra nước tiểu.
6️⃣ Yếu tố di truyền
Nếu gia đình có người bị sỏi → nguy cơ tăng.
3️⃣ Dấu hiệu nhận biết sỏi tiết niệu
🔴 Cơn đau quặn thận (điển hình)
-
Đau dữ dội vùng hông lưng
-
Lan xuống bẹn
-
Đau từng cơn
-
Buồn nôn
Các dấu hiệu khác:
-
Tiểu buốt
-
Tiểu máu
-
Tiểu rắt
-
Nước tiểu đục
-
Sốt (nguy hiểm nếu kèm nhiễm trùng)
4️⃣ Xét nghiệm & chỉ số cần kiểm tra
1️⃣ Siêu âm thận – tiết niệu
Phổ biến, phát hiện sỏi lớn.
2️⃣ CT scan không cản quang
Chính xác nhất khi nghi ngờ sỏi nhỏ.
3️⃣ Xét nghiệm nước tiểu
Kiểm tra:
-
pH nước tiểu
-
Hồng cầu
-
Bạch cầu
-
Tinh thể oxalate / urate
4️⃣ Xét nghiệm máu
-
Creatinine (chức năng thận)
-
Axit uric
-
Canxi máu
5️⃣ Phân tích sỏi (nếu lấy được)
Giúp biết loại sỏi để phòng tái phát.
5️⃣ Ai dễ bị sỏi?
-
Nam giới 30–50 tuổi
-
Người ngồi nhiều
-
Người uống ít nước
-
Người béo bụng
-
Người ăn mặn
6️⃣ Phòng ngừa sỏi tiết niệu
✔ Uống 2–2.5L nước/ngày
✔ Hạn chế muối
✔ Không lạm dụng thịt đỏ
✔ Tăng rau xanh vừa phải
✔ Vận động mỗi ngày
🎯 Tóm tắt nhanh
Sỏi hình thành khi:
Nước tiểu cô đặc + khoáng chất cao + môi trường thuận lợi.
Nam giới trung niên, béo bụng, uống ít nước → nguy cơ cao nhất.
