1. Tại sao eo biển này quan trọng?

Eo biển Bab el-Mandeb nối:

• Ấn Độ Dương
• Biển Đỏ
• Kênh đào Suez
• Địa Trung Hải

Đây là tuyến ngắn nhất nối:

Châu Á ↔ Châu Âu

Mỗi năm:

• khoảng 10–15% thương mại hàng hải toàn cầu
• khoảng 20–30% lưu lượng container
• khoảng 8–10% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển
• một phần đáng kể LNG từ Qatar sang châu Âu

đi qua tuyến này.

---

2. Nếu tuyến này bị đóng hoàn toàn thì điều gì xảy ra?

(1) Tàu phải vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi)

Thay vì:

Singapore → Suez → Rotterdam

sẽ phải đi

Singapore → Cape of Good Hope → Rotterdam

Quãng đường tăng khoảng:

• 3.500–5.000 hải lý
• thêm 10–15 ngày (thậm chí lâu hơn tùy loại tàu)

---

(2) Cước vận tải tăng mạnh

Điều đã xảy ra trong các đợt căng thẳng trước cho thấy:

• giá cước container có thể tăng gấp nhiều lần trong thời gian ngắn
• chi phí nhiên liệu tăng
• phí bảo hiểm chiến tranh tăng
• thời gian quay vòng tàu giảm

Do đó chi phí logistics toàn cầu sẽ tăng đáng kể.

---

(3) Giá dầu có xu hướng tăng

Nếu dầu từ Trung Đông khó sang châu Âu:

• nguồn cung đến châu Âu bị chậm
• chi phí vận chuyển tăng
• thị trường cộng thêm "phần bù rủi ro"

Ngay cả khi sản lượng dầu không giảm, giá dầu vẫn có thể tăng vì rủi ro vận chuyển.

---

(4) Lạm phát quay trở lại

Chi phí vận tải tăng sẽ lan sang:

• điện tử
• quần áo
• đồ gia dụng
• thực phẩm
• ô tô

=> giá bán cuối cùng tăng.

Đây chính là điều từng xảy ra sau đại dịch khi logistics bị tắc nghẽn.

---

3. Doanh nghiệp nào hưởng lợi?

Hưởng lợi

• Vận tải biển (cước tăng nếu đội tàu đang hoạt động)
• Cảng biển
• Dầu khí thượng nguồn (nếu giá dầu tăng)
• Một số doanh nghiệp logistics có hợp đồng theo giá thị trường

Ở Việt Nam, các doanh nghiệp vận tải biển hoặc khai thác dầu khí có thể được hưởng lợi nếu xu hướng này kéo dài.

---

Bị ảnh hưởng

• Dệt may
• Da giày
• Gỗ
• Điện tử xuất khẩu
• Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu
• Hàng không (chi phí nhiên liệu)

Các ngành có biên lợi nhuận thấp sẽ chịu áp lực lớn hơn vì khó chuyển toàn bộ chi phí tăng thêm sang khách hàng.

---

4. Việt Nam chịu tác động thế nào?

Việt Nam xuất khẩu sang EU hơn 50 tỷ USD mỗi năm.

Nếu cước tàu tăng mạnh:

• doanh nghiệp xuất khẩu bị giảm lợi nhuận
• thời gian giao hàng kéo dài
• vốn lưu động bị giam lâu hơn
• sức cạnh tranh giảm nếu không thể tăng giá bán

Ngược lại, các doanh nghiệp có thị trường chủ yếu là Mỹ hoặc nội địa sẽ chịu tác động ít hơn.

---

5. Nhà đầu tư nên theo dõi điều gì?

Nếu căng thẳng ở Biển Đỏ leo thang, nên theo dõi đồng thời:

• Giá cước container (Shanghai Containerized Freight Index - SCFI).
• Giá dầu Brent.
• Phí bảo hiểm tàu biển.
• Số lượng tàu tiếp tục đi qua Biển Đỏ hay chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng.
• Chỉ số Baltic Dry Index (BDI) đối với hàng rời.

Kết luận

Nếu eo biển Bab el-Mandeb bị phong tỏa hoàn toàn trong thời gian dài, đây sẽ là một cú sốc đối với chuỗi cung ứng toàn cầu:

• Chi phí logistics tăng mạnh.
• Giá dầu và năng lượng có xu hướng tăng.
• Lạm phát toàn cầu chịu áp lực đi lên.
• Doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu bị ảnh hưởng rõ rệt.
• Ngành vận tải biển và một số doanh nghiệp dầu khí có thể là nhóm hưởng lợi tương đối.

 

DOANH NGHIỆP NÀO ĐƯỢC LỢI? BỊ THIỆT?

Nếu eo biển Bab el-Mandeb/Kênh đào Suez bị gián đoạn kéo dài (3–12 tháng), thì đây sẽ là một trong những cú sốc lớn nhất đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Dựa trên kinh nghiệm giai đoạn 2023–2024 và các diễn biến mới năm 2026, nhóm hưởng lợi và thiệt hại có thể xếp như sau.

I. Hưởng lợi mạnh nhất (★★★★★)

1. Vận tải biển container

Đây là nhóm hưởng lợi số 1.

Cước vận tải tăng thì:

• doanh thu tăng
• lợi nhuận tăng rất nhanh
• nhiều chi phí gần như cố định

Việt Nam

• HAH ⭐⭐⭐⭐⭐
• VOS ⭐⭐⭐⭐
• VIP ⭐⭐⭐⭐
• VTO ⭐⭐⭐

Đặc biệt:

HAH là doanh nghiệp hưởng lợi rõ nhất nếu giá cước container tăng mạnh.

---

2. Cảng biển

Nếu hàng hóa phải trung chuyển nhiều hơn:

• lưu kho tăng
• bốc dỡ tăng
• doanh thu tăng.

Ví dụ:

• GMD ⭐⭐⭐⭐⭐
• PHP ⭐⭐⭐⭐
• DVP ⭐⭐⭐⭐

---

3. Dầu khí

Nếu dầu lên:

80 →

100 →

120 USD/thùng

thì:

hưởng lợi

• PVD ⭐⭐⭐⭐⭐
• PVS ⭐⭐⭐⭐⭐
• GAS ⭐⭐⭐⭐
• BSR ⭐⭐⭐⭐

Nhóm thượng nguồn thường hưởng lợi mạnh nhất khi giá dầu tăng.

---

II. Hưởng lợi vừa (★★★★)

Than

Nếu dầu và khí tăng:

=> điện than cạnh tranh hơn.

• TDN
• NBC
• TC6

---

Phân bón

Nếu:

khí tăng

↓

ure tăng

↓

phân bón tăng.

• DPM
• DCM

---

Vàng

Nếu chiến tranh leo thang:

vàng thường tăng.

Việt Nam:

• PNJ

Tuy nhiên:

PNJ lại chịu thêm rủi ro sức mua.

Do đó lợi ích không hoàn toàn đến ngay như doanh nghiệp khai thác vàng.

---

III. Thiệt hại nặng nhất

1. Dệt may (★★★★★)

Đây là nhóm rất nhạy cảm.

Ví dụ:

• MSH
• TNG
• TCM
• STK
• GIL

Xuất EU:

• giao hàng chậm
• cước tăng
• khách ép giá

=> lợi nhuận giảm.

---

2. Thủy sản (★★★★★)

Ví dụ

• VHC
• ANV
• FMC

Lý do

• container lạnh rất đắt
• thời gian kéo dài
• ảnh hưởng chất lượng.

---

3. Gỗ

• PTB
• SAV
• TTF

Xuất khẩu sang EU.

Biên lợi nhuận vốn đã thấp.

---

4. Doanh nghiệp logistics giao nhận

Đây là điểm nhiều người nhầm.

Không phải logistics nào cũng hưởng lợi.

Nếu là:

Forwarder

thì đôi khi:

• phải chịu giá cước tăng
• khách giảm đơn hàng.

Ví dụ

• VNL

---

IV. Thiệt hại vừa

Hàng không

Nhiên liệu chiếm:

30–40%

chi phí.

Ví dụ:

• HVN
• VJC

Nếu dầu lên 120 USD:

chi phí tăng rất mạnh.

---

Nhựa

Ví dụ

• NTP
• BMP
• AAA

Do:

nguyên liệu từ dầu.

---

Hóa chất

Ví dụ

• DGC

Nếu logistics tăng mạnh:

chi phí xuất khẩu tăng.

Tuy nhiên DGC còn phụ thuộc giá photpho nên mức ảnh hưởng không lớn bằng dệt may.

---

V. Doanh nghiệp ít ảnh hưởng

Ví dụ

• FPT
• CTR
• VGI
• MBB
• ACB
• VCB
• REE

Do:

không phụ thuộc nhiều vào logistics quốc tế.

---

VI. Nếu xung đột kéo dài trên 1 năm

Lúc đó sẽ có nhóm hưởng lợi mới.

Đóng tàu

Ví dụ

• Hồng Hà
• SBIC (nếu tái cơ cấu)

vì:

thế giới thiếu tàu.

---

Kho lạnh

Ví dụ

• ABA
• VSC (một phần)

---

Doanh nghiệp nội địa

Ít phụ thuộc EU.

Ví dụ

• MWG
• DGW
• FRT

ít chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn doanh nghiệp xuất khẩu.

---

VII. Xếp hạng theo mức độ

Góc nhìn đầu tư

Nếu kịch bản Biển Đỏ tiếp tục căng thẳng trong nhiều tháng và giá cước vận tải duy trì ở mức cao, HAH, GMD, PVD và PVS thường là những cái tên được thị trường chú ý đầu tiên. Ngược lại, các doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu có biên lợi nhuận thấp như MSH, TNG, TCM, STK, VHC, FMC sẽ chịu áp lực lớn hơn do chi phí logistics và thời gian giao hàng tăng. Tuy nhiên, tác động thực tế còn phụ thuộc vào khả năng chuyển chi phí sang khách hàng, tỷ trọng doanh thu từ châu Âu và việc doanh nghiệp đã ký hợp đồng vận tải dài hạn hay chưa.