Tại sao nhiều người dân chuyển sang thực phẩm không gluten và lactose?

Tại sao nhiều người dân chuyển sang thực phẩm không gluten và lactose?

Sự chuyển dịch sang sử dụng thực phẩm không gluten và không lactose (Gluten-free và Lactose-free/Dairy-free) là một xu hướng dinh dưỡng lớn, bắt nguồn từ cả nhu cầu y tế bắt buộc và lựa chọn lối sống/sức khỏe tự nguyện.

Dưới đây là các lý do chính giải thích tại sao nhiều người dân chuyển sang hai chế độ ăn kiêng này:

I. Lý Do Y Tế và Bắt Buộc (The "Need-to-Dos")

Đây là nhóm người có vấn đề sức khỏe được chẩn đoán, và việc loại bỏ gluten/lactose là phương pháp điều trị duy nhất hoặc hiệu quả nhất:

1. Đối với Gluten:

• • Bệnh Celiac (Celiac Disease): Đây là một bệnh tự miễn nghiêm trọng, trong đó việc tiêu thụ gluten (protein có trong lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen) kích hoạt hệ thống miễn dịch tấn công và làm tổn thương niêm mạc ruột non

• Nhạy cảm với Gluten không do Celiac (NCGS): Người bệnh trải qua các triệu chứng tương tự như Celiac (đau bụng, đầy hơi, mệt mỏi, đau đầu) sau khi ăn gluten, nhưng không có tổn thương ruột non.

• Dị ứng Lúa mì (Wheat Allergy): Phản ứng dị ứng cấp tính với protein trong lúa mì, bao gồm cả gluten.

• Rối loạn thần kinh liên quan đến Gluten (Gluten Ataxia): Một dạng rối loạn tự miễn hiếm gặp ảnh hưởng đến mô thần kinh.

2. Đối với Lactose:

• Không dung nạp Lactose (Lactose Intolerance): Đây là tình trạng rất phổ biến do cơ thể **thiếu hoặc không sản xuất đủ enzyme lactase để tiêu hóa lactose (đường sữa). Lactose không tiêu hóa được sẽ đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men, gây ra các triệu chứng khó chịu như đầy hơi, đau bụng, và tiêu chảy.

• Dị ứng Đạm Sữa Bò (Cow's Milk Protein Allergy - CMPA): Đây là một phản ứng miễn dịch với protein sữa (chứ không phải đường lactose). Mặc dù là dị ứng protein, người bệnh thường loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm sữa chứa lactose để tránh tiếp xúc.

II. Lý Do Lối Sống và Tự Nguyện (The "Want-to-Dos")

Phần lớn sự gia tăng của thực phẩm không gluten và lactose đến từ những người không có chẩn đoán y tế bắt buộc:

3. Cải thiện các vấn đề tiêu hóa không rõ ràng

Nhiều người, đặc biệt là những người mắc Hội chứng Ruột Kích Thích (IBS), nhận thấy các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, hoặc co thắt giảm đáng kể khi loại bỏ gluten và/hoặc lactose. Họ chuyển sang chế độ ăn kiêng này vì cảm thấy thoải mái hơn về mặt tiêu hóa, ngay cả khi không có bệnh Celiac hay không dung nạp lactose nghiêm trọng.

4. Xu hướng Sức khỏe và Giảm cân

• Giảm cân và Năng lượng: Một số người nổi tiếng và vận động viên (ví dụ như Novak Djokovic) đã công khai tuyên bố rằng việc loại bỏ gluten giúp họ cải thiện hiệu suất, giảm viêm, và tăng năng lượng. Điều này tạo ra một xu hướng mạnh mẽ trong cộng đồng.

• Cải thiện chất lượng ăn uống: Khi loại bỏ các thực phẩm chứa gluten (như bánh mì trắng, bánh ngọt, mì ống) và sữa (kem, phô mai béo), nhiều người tự nhiên chuyển sang ăn nhiều thực phẩm nguyên chất hơn (rau, trái cây, thịt nạc, ngũ cốc giả không gluten như diêm mạch), dẫn đến việc hấp thu ít thực phẩm chế biến và calo rỗng hơn.

5. "Chế độ ăn sạch" (Clean Eating)

Các chế độ ăn kiêng phổ biến như Keto, Paleo, và Low-carb thường khuyến nghị loại bỏ các loại ngũ cốc chứa gluten để hạn chế carbohydrate, thúc đẩy mọi người chuyển sang các lựa chọn "tự nhiên" và "nguyên chất" hơn.

6. Sự phong phú và dễ tiếp cận của sản phẩm thay thế

Với nhu cầu thị trường tăng cao, các siêu thị hiện có rất nhiều sản phẩm thay thế chất lượng cao và hợp túi tiền (sữa hạt, sữa không lactose, bánh mì và pasta không gluten), khiến việc tuân thủ chế độ ăn kiêng này trở nên dễ dàng hơn trước rất nhiều.