ĐỀ THI CHÍNH THỨC MÔN VĂN THPTQG 2026 + GỢI Ý ĐÁP ÁN MÔN VĂN 2026

 

GỢI Ý ĐÁP ÁN THAM KHẢO THPT QUỐC GIA 2026 – MỨC 9+ ĐIỂM

---

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm)

Trước năm 1440, tri thức được lưu giữ:

• Trong các thư viện, tu viện.
• Sau những cánh cổng sắt của các lâu đài.
• Trên những cuốn sách chép tay bằng da cừu có giá trị rất lớn.

---

Câu 2 (0,5 điểm)

Câu văn chứa đựng bằng chứng:

"Nếu không có những bản in First Folio được xuất bản năm 1623, những vở kịch kinh điển như Macbeth hay Hamlet có lẽ đã tan biến vào hư không ngay sau khi tấm màn nhung của nhà hát Globe khép lại."

---

Câu 3 (1,0 điểm)

• "Tài sản bị giam cầm": là cách nói ẩn dụ chỉ tri thức trước năm 1440 bị giới hạn trong phạm vi nhỏ, thuộc đặc quyền của tầng lớp tinh hoa, không được phổ biến rộng rãi đến quần chúng.
• "Nhiên liệu": là cách nói ẩn dụ chỉ vai trò thúc đẩy, kích hoạt sự phát triển của xã hội. Sau năm 1440, tri thức được phổ biến rộng rãi nhờ máy in, trở thành động lực cho Phục Hưng, Cách mạng Khoa học và Cách mạng Công nghiệp.

=> Hai hình ảnh đối lập làm nổi bật sự thay đổi to lớn của tri thức từ trạng thái bị kìm hãm sang trạng thái lan tỏa và tạo ra sức mạnh phát triển xã hội.

---

Câu 4 (1,0 điểm)

Mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản chặt chẽ, logic:

• Luận đề: Máy in là một phát minh công nghệ làm thay đổi lịch sử nhân loại.
• Các luận điểm triển khai:
  • Tri thức trước khi có máy in bị độc quyền.
  • Máy in giúp nhân bản và phổ biến tri thức.
  • Máy in góp phần bảo tồn văn hóa.
  • Máy in thúc đẩy khoa học, kinh tế và sự phát triển của các quốc gia.
  • Những quốc gia không tiếp nhận công nghệ in bị tụt hậu.

=> Hệ thống luận điểm được sắp xếp theo quan hệ nguyên nhân – kết quả, làm sáng tỏ và tăng sức thuyết phục cho luận đề.

---

Câu 5 (1,0 điểm)

Trong thời đại AI, người trẻ cần sử dụng trí tuệ nhân tạo như một công cụ hỗ trợ sáng tạo chứ không phải thay thế tư duy.

AI có thể giúp tìm kiếm thông tin, phân tích dữ liệu, học tập và nghiên cứu nhanh hơn. Tuy nhiên, con người cần giữ vai trò chủ động trong việc đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và tạo ra những ý tưởng mới. Bên cạnh đó, cần chia sẻ tri thức thông qua các nền tảng số, kết nối với cộng đồng học tập và nghiên cứu để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ. Chỉ khi kết hợp sức mạnh của AI với tư duy độc lập, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm đạo đức, người trẻ mới có thể góp phần tạo ra những đột phá khoa học công nghệ cho đất nước.

---

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ

Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?

Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk – những con người đã thay đổi thế giới bằng tư duy sáng tạo và tinh thần đổi mới không ngừng. Để Việt Nam có những "Steve Jobs" của riêng mình, trước hết cần xây dựng một nền giáo dục khuyến khích tư duy độc lập, sáng tạo thay vì chỉ học thuộc lòng. Người trẻ phải được tạo điều kiện tiếp cận khoa học, công nghệ và các thành tựu tiên tiến của nhân loại ngay từ sớm. Bên cạnh đó, cần hình thành môi trường khởi nghiệp thuận lợi, nơi những ý tưởng mới được tôn trọng, thử nghiệm và chấp nhận cả khả năng thất bại. Về phía bản thân mỗi người trẻ, cần nuôi dưỡng khát vọng lớn, tinh thần tự học, khả năng nghiên cứu và ý chí kiên trì trước khó khăn. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, việc làm chủ công nghệ và biến công nghệ thành công cụ giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước là vô cùng quan trọng. Khi giáo dục, xã hội và người trẻ cùng chung tay xây dựng văn hóa sáng tạo, Việt Nam hoàn toàn có thể xuất hiện những nhà đổi mới tầm cỡ thế giới, góp phần đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.

---

Câu 2 (4,0 điểm)

Phân tích bài thơ "Những chiếc lá" của Nguyễn Đình Thi

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ ông thường giàu chất suy tưởng, giàu tính nhân văn và hướng tới những giá trị đẹp đẽ của cuộc sống. Bài thơ Những chiếc lá là một tác phẩm ngắn nhưng chứa đựng ý nghĩa sâu sắc về giá trị của sự cống hiến và lẽ sống hữu ích của con người.

Mở đầu bài thơ là khung cảnh cuối đông đầy hiu quạnh:

"Chiều lạnh công, vườn cây vắng tanh, gió thổi bay lao xao..."

Những chiếc lá hiện lên với dáng vẻ tàn úa:

"Những chiếc lá nâu, đen, rách quăn queo"

Hình ảnh lá rụng gợi cảm giác về sự già nua, kết thúc của một vòng đời. Tuy nhiên, qua lời tự sự của những chiếc lá, nhà thơ đã tái hiện hành trình sống đầy ý nghĩa của chúng. Vào mùa xuân, lá đón đàn chim ríu rít; mùa hè, lá che mát cho người đi đường; mùa thu, lá góp phần tạo nên vẻ đẹp lãng mạn của thiên nhiên. Điệp cấu trúc "Những..." cùng cách nhân hóa khiến lá hiện lên như những con người đã sống hết mình cho cuộc đời. Đó cũng là lời khẳng định: giá trị của sự sống không nằm ở thời gian tồn tại mà ở những gì ta cống hiến.

Từ hình tượng chiếc lá, bài thơ chuyển sang hình ảnh chú bé nghèo nhặt lá trong chiều đông. Những câu thơ giàu chất điện ảnh:

"Giữa gió bấc, chú bé lụi hụi xuýt xoa, loạt xoạt, loạt xoạt..."

Các từ láy "lụi hụi", "xuýt xoa", "loạt xoạt" tái hiện chân thực dáng vẻ cần mẫn, chịu thương chịu khó của em. Chú bé gom lá khô không phải để bỏ đi mà đem về nhóm lửa nấu cơm chờ mẹ đi làm về. Hình ảnh ấy gợi nên hoàn cảnh thiếu thốn nhưng giàu tình yêu thương gia đình. Qua đó, nhà thơ thể hiện sự cảm thông sâu sắc đối với những phận người lao động nghèo.

Đặc sắc nhất của bài thơ nằm ở sự chuyển hóa ý nghĩa của hình tượng chiếc lá. Nếu ở phần đầu, lá xuất hiện trong trạng thái rơi rụng, tưởng như vô dụng thì ở phần cuối, chúng lại tìm thấy một giá trị mới:

"Khói hắc hắc thơm thơm bay lên.
Á, à, vậy chứ, vậy chứ, - những chiếc lá reo phù phù, nhảy nhót."

Biện pháp nhân hóa khiến những chiếc lá như có linh hồn, biết vui mừng khi được hóa thân thành ngọn lửa sưởi ấm mái nhà nghèo. Cái chết của lá không phải là sự kết thúc mà là sự tiếp tục cống hiến dưới một hình thức khác. Từ đó, bài thơ gửi gắm triết lý nhân sinh sâu sắc: sống là cho đi, là mang lại giá trị cho người khác; ngay cả khi kết thúc hành trình của mình, con người vẫn có thể để lại những điều tốt đẹp cho cuộc đời.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi. Nghệ thuật nhân hóa, điệp cấu trúc, kết hợp giữa tự sự và trữ tình đã tạo nên vẻ đẹp vừa hồn nhiên vừa sâu sắc cho tác phẩm. Hình tượng chiếc lá trở thành biểu tượng giàu ý nghĩa về lẽ sống cống hiến.

Những chiếc lá không chỉ là câu chuyện về vòng đời của lá mà còn là bài học nhân văn về giá trị của sự cho đi. Tác phẩm nhắc nhở mỗi người hãy sống có ích, biết cống hiến và lan tỏa những điều tốt đẹp để cuộc đời luôn ấm áp như ngọn lửa được thắp lên từ những chiếc lá cuối mùa.

---

Thang điểm dự kiến

• Đọc hiểu: 3,5 – 4,0/4
• Đoạn văn 200 chữ: 1,75 – 2,0/2
• Bài nghị luận văn học: 3,5 – 4,0/4

=> Bài làm theo hướng trên có thể đạt 9,0 – 9,75 điểm tùy cách diễn đạt và chữ viết.