Học sinh Việt Nam chủ yếu học tập và làm việc trong nước, vậy Ielts, SAT.. liệu có lãng phí?
Dữ liệu UNESCO được tổng hợp gần đây cho thấy Việt Nam có khoảng 137.000 sinh viên học ở nước ngoài năm 2022; một nguồn khác dẫn số liệu 2024 cho thấy tỷ lệ outbound tertiary mobility của Việt Nam khoảng 0,30%. Vì vậy, rõ ràng phần lớn sinh viên Việt Nam không đi học đại học ở nước ngoài.
Nhưng cần phân biệt:
IELTS/SAT không “thừa” — vấn đề là mục đích sử dụng
Nếu một học sinh:
muốn du học Mỹ → SAT/IELTS có thể rất hữu ích
muốn học đại học bằng tiếng Anh → IELTS có thể hữu ích
muốn xin học bổng quốc tế → chứng chỉ có thể hữu ích
nhưng muốn học đại học và làm việc chủ yếu ở Việt Nam → giá trị trực tiếp của một chứng chỉ quốc tế có thể thấp hơn đáng kể.
Điều đáng tranh luận chính là có nên biến một chứng chỉ vốn phục vụ mục tiêu quốc tế thành lợi thế điểm số trong tuyển sinh đại học Việt Nam hay không.
Thực tế, nhu cầu dùng IELTS cho tuyển sinh trong nước đã tăng rất mạnh. Chẳng hạn năm 2026, khoảng 23.000 thí sinh nộp IELTS để quy đổi điểm hoặc xét kết hợp vào Đại học Kinh tế Quốc dân, trong khi năm 2017 trường chỉ nhận khoảng 50 hồ sơ dạng này
Điều đó tạo ra một nghịch lý:
Chứng chỉ vốn được thiết kế để chứng minh năng lực cho môi trường quốc tế → trở thành một “tài sản” giúp cạnh tranh vào đại học Việt Nam.
Khi đó phụ huynh có lý do để đầu tư hàng chục triệu đồng luyện thi, dù con mình không hề có kế hoạch du học.
Vì vậy, cách tiếp cận mình thấy hợp lý hơn là phân chia chức năng
| Mục đích | Công cụ phù hợp |
|---|---|
| Vào ĐH Việt Nam | Kỳ thi/đánh giá năng lực quốc gia |
| Đánh giá tiếng Anh trong nước | VSTEP hoặc hệ thống quốc gia tương đương |
| Du học | IELTS/TOEFL/SAT/ACT tùy quốc gia và trường |
| Chương trình ĐH dạy bằng tiếng Anh | IELTS/TOEFL hoặc bài kiểm tra tương đương |
| Tuyển sinh quốc tế | Có thể dùng SAT/IELTS và các chứng chỉ quốc tế |
Như vậy không cần nói IELTS/SAT là vô dụng. Chúng vẫn có giá trị rất lớn đối với nhóm thực sự cần chúng. Nhưng với số đông học sinh chỉ học và làm việc trong nước, không nhất thiết phải biến việc sở hữu chúng thành điều kiện để có lợi thế khi xét tuyển đại học Việt Nam.
Và đây chính là điểm mà đề xuất bỏ điểm cộng từ 2027 có thể thay đổi: IELTS vẫn tồn tại, nhưng động cơ “phải có IELTS để kiếm thêm điểm vào đại học” sẽ giảm nếu dự thảo được ban hành theo hướng hiện tại.
